“Een startup in California kan geld ophalen uit de hele Verenigde Staten en doorgroeien. Maar Europese bedrijven hebben te maken met heel veel regels en nationale barrières waardoor ze niet kunnen groeien in Europa.” Met die woorden opende Commissievoorzitter Ursula von der Leyen het academische jaar van het Europacollege in Brugge. Nu, bijna anderhalf jaar later, heeft ze de oplossing gevonden: het 28^e regime, dat bedrijven op de Europese markt moet bevrijden.

Uw schaatsbedrijf

Stel dat u een bedrijf wil beginnen in Nederland dat iets verkoopt, bijvoorbeeld schaatsen. Dat kan, als u aan de regels van de Nederlandse markt voldoet over belastingen en sociale zekerheid, faillissement, registers, formulieren enzovoorts. Nadat u deze Nederlandse regels heeft overwonnen en uw bedrijf groeit, overweegt u uit te breiden naar bijvoorbeeld België om daar uw schaatsen aan de man te brengen. Dat kan ook, maar dan moet u aan de regels van de Belgische markt voldoen die weer totaal anders zijn dan de Nederlandse. Niet erg aantrekkelijk toch?

Inderdaad. Daarom blijven Europese startups vaak klein en zijn er maar weinig die doorgroeien tot globale marktleiders. Volgens minister van Financiën Eelco Heinen zijn er in Europa wel start-ups die zouden willen groeien maar de regels – die ook grote investeringen in de weg zitten – houden hen tegen. “Zij steken daarom de oceaan over (naar de Verenigde Staten) en dat is eeuwig zonde.”

Het 28^e regime

Dat moet dus anders, concludeerden de regeringsleiders tijdens de informele top in kasteel Alden Biesen. Om te kunnen concurreren met Amerikaanse en Chinese multinationals moeten er meer Europese multinationals komen en moeten deze belemmeringen dus worden wegnemen. Ursula von der Leyen presenteerde daarom na afloop van de kasteeltop het 28^e regime.

Het regime, dat meer klinkt als onderdrukking dan als bevrijding, moet de huidige problemen van de versnippering van nationale regels in één klap verhelpen. De bedoeling is dat bedrijven maar aan een enkele regeling hoeven te voldoen om de grens over te gaan. U moet uw bedrijf binnen 48 uur kunnen aanmelden via een digitaal portaal dat in ieder EU-land werkt waardoor u ook in ieder EU-land zaken kunt doen. Op naar België dus.

Enrico Letta

Het 28^e regime is geen nieuw idee. Oud-premier van Italië Enrico Letta, eregast in Alden Biesen, schreef er al over in 2024 in zijn befaamde rapport.  Het plan zou een “gamechanger” zijn voor Europese mkb’ers en een grote stap betekenen in het verwezenlijken van de potentie van de Europese interne markt, stelt Letta. Hij gaf de regeringsleiders tijdens de kasteeltop een duwtje in de goede richting, en nu de Europese economie en concurrentiekracht onder druk staan lijkt zijn boodschap te zijn aangekomen. Nu wel.  

Hij wijst daarbij op het succes van vergelijkbare gevallen uit andere landen. Zo heeft markt van de Verenigde Staten flink kunnen groeien door de Uniform Commercial Code (UCC) en  staat ook de Organization for the Harmonization of Business Law in Africa (OHADA) bekend als een impuls voor handel en investeringen op het Afrikaanse continent.

Bezwaren

In een reactie laat het Nederlandse kabinet weten optimistisch te zijn over de plannen. Wel wijst het op mogelijke gevaren. De vereenvoudigde procedure mag geen mogelijkheid bieden tot misbruik van nationale regels, schrijft het kabinet. Het wil voorkomen dat bedrijven via de Europese regels nationale arbeidswetgeving of cao’s kunnen omzeilen. Ook Esther Lynch, Secretaris-Generaal van de Europese Handelsunie Confederatie (ETUC), wees op deze gevaren en waarschuwde dat Europa met het 28^e regime geen “paard van Troje” moet binnenhalen.

Ook klonk er kritiek vanuit het Europees Parlement. In een brief aan Eurocommissaris Michael McGrath, verantwoordelijk voor de uitvoering van de plannen, schreven tien Europarlementariërs dat het huidige voorstel niet ver genoeg gaat. Het 28^e regime beperkt zich nu alleen tot een vereenvoudigde procedure voor startups terwijl volgens hen ook mkb’ers en grote bedrijven last hebben van de lappendeken aan nationale regels. “We kunnen geen halve maatregelen accepteren”, lieten onder andere Jeanette Baljeu (VVD) en Dirk Gotink (NSC) optekenen.

“We moeten oppassen dat we niet met twee maten meten”, waarschuwt Gotink. “Juridische versnippering raakt niet alleen jonge bedrijven, maar net zo goed mkb’ers en gevestigde ondernemingen die in Europa willen opschalen. Het 28e regime moet een hefboom worden voor ondernemerschap in ál zijn vormen en dat kan alleen als we het volwaardig inzetten voor iedereen die in Europa wil groeien”, legt hij uit.

Versterkte samenwerking

Op 18 maart, één dag voor de EU-top waar alle regeringsleiders samenkomen in Brussel, presenteert de Europese Commissie haar plannen. Als het aan Von der Leyen ligt gaat het regime er hoe dan ook komen. In Alden Biesen benadrukte zij dat als niet alle lidstaten instemmen met het plan, een kleinere groep landen ermee door kan.

Versterkte samenwerking heet dat, waarbij een coalitie van minimaal negen lidstaten een plan doorvoert en andere landen later kunnen besluiten aan te haken. “Natuurlijk hoop ik dat we het met zijn allen doen, maar dit plan is zó belangrijk dat we op versterkte samenwerking kunnen terugvallen als het moet.”