Kunnen Europese start-ups Amerikaanse Big Tech verslaan? ‘Zonder EU-regels waren we al weggevaagd’

Tijdens een Tech-top in het Europees Parlement kwamen de ceo’s van Europese start-ups hun verhaal doen. Niemand kende ze. Toch worden ze gezien als het alternatief voor de Ameirikaanse Big Tech.

5 min. leestijd
Foto: iStock

Ecosia, Proton, NextCloud en de Heinlein Group. Dat zijn de ‘sterren’ van de Europese tech die bijvoorbeeld zoekmachines of maildiensten ontwikkelen. Tijdens de Tech-top in het Europees Parlement, ergens ver weggestopt in het gebouw, moesten de topmensen van deze bedrijven evenals de bedrijven zelf wel even worden geïntroduceerd. De halfvolle zaal had van de meesten van hen namelijk nog nooit gehoord – dat zou Elon Musk, Mark Zuckerberg of Jeff Bezos niet snel overkomen. Onderwerp van gesprek: hoe kan de Europese Unie zorgen dat techstart-ups doorstoten als alternatief voor Amerikaanse Big Tech?

Op dit moment is bijna alle software die in Europa wordt gebruikt in handen van de Verenigde Staten. Europarlementariër Kim van Sparrentak (GroenLinks-PvdA) zei het zelf tijdens de laatste editie van Hard Talk in Brussel: “Bijna alle apps die ik gebruik zijn Amerikaans, en dat geldt voor iedereen in Europa”. De EU is voor haar technologie grotendeels afhankelijk van de VS, en dat is een probleem.

Daarom moeten er Europese alternatieven komen voor Amerikaanse software. Maar Europese start-ups komen moeilijk van de grond: de ideeën zijn er wel, maar hoe stoot zo’n start-up door tot techgigant?

Monopolie

“Het is heel moeilijk om onze diensten aan de man te brengen”, omschrijft Ecosia-topman Wolfgang Oels het probleem. “Bedrijven als Microsoft hebben een monopolie op het distribueren van hun service, want als je hun computers wil gebruiken, moet je ook hun software kopen. Probeer Ecosia maar eens als standaard zoekmachine in te stellen op je Microsoft-computer. Als het je lukt, neem ik je mee uit eten naar een restaurant van jouw keuze in een stad naar jouw keuze, inclusief de treinreis.”

Regels

Wel zijn er in Europa goede regels (DSA, DMA, AI-wet), waar de topmensen naar eigen zeggen zijn zelfs ‘fan’ van zijn. Die regels zorgen namelijk voor een gelijk speelveld op de markt voor techbedrijven. Oels beweert dat Ecosia niet meer had bestaan zonder de regels. “Dan had Big Tech ons de markt uit getrapt.” Een ander valt hem bij: “Zonder EU-regels zouden startups geen enkele kans maken: de sterken zouden altijd winnen”. Daarnaast beschermen deze regels belangrijke Europese waarden zoals privacy en transparantie.

Toch heeft de EU moeite met het afdwingen van de naleving van de regels, zeker bij de Amerikaanse techgiganten. Volgens Van Sparrentak komt dat omdat Europa, dat op veel manieren afhankelijk is van de Amerikanen, bang is gesaboteerd te worden. “Wanneer ik de Europese Commissie aanspoor Amerikaanse techbedrijven aan onze DSA te houden, zeggen ze: ‘en onze auto-industrie dan?’”. Volgens Van Sparrentak zijn ze bang voor vergeldingsmaatregelen. Daarom heeft de EU de problemen ook aan zichzelf te wijten. “Europa laat de Amerikaanse technologie telkens over zich heen komen en pas als het te laat is zeggen we er iets van.”

Overstappen

Veel Europese start-ups hoopten dat de herverkiezing van Donald Trump Europese overheden en bedrijven zou doen overstappen naar Europese diensten. Dat bleek ijdele hoop, want het is lastig om organisaties van software te laten wisselen. “Men denkt dat er geen alternatieven zijn en durft daarom niet over te stappen. Dat is een slim marketingtrucje van Big Tech, want die alternatieven zijn er wel. Als het gehele Europees Parlement nu van Microsoft afstapt, zouden wij de boel zonder problemen kunnen overnemen”, beweert de CEO van NextCloud.

Ook in Nederland speelt de discussie. De Tweede Kamer wil bijvoorbeeld dat de Nederlandse overheid en ziekenhuizen afstappen van Amerikaanse clouddiensten. Tech-experts schatten dat zo’n 80 procent van die diensten kan worden overgenomen door Nederlandse en Europese varianten. De volgende stap is volgens hen om Europese aanbestedingen ook bij die bedrijven terecht te laten komen. Vorig jaar sprak Kamerlid Barbara Kathmann (GroenLinks-PvdA) nog schande van de overstap van de Belastingdienst, de dienst Toeslagen en de Douane naar Microsoft 365.

AI

Ook AI kwam aan bod tijdens de Tech-top, en volgens tech-Eurocommissaris Henna Virkkunen is er genoeg reden om trots te zijn op de Europese AI-industrie. “In Europa wordt op hoog niveau onderzoek gedaan om onze diensten beter te maken.” De Commissie investeerde inmiddels 1 miljard euro in AI, bijvoorbeeld door 90 supercomputers te bouwen. Dat zijn computers met grote rekenkracht die AI-modellen trainen. “Zo kunnen we onze ‘Made in Europe’-technologie verbeteren, want ook in AI willen we onafhankelijk zijn”, legt Virkkunen uit. Ook in Nederland wordt er gebouwd. Zo moet er een AI-fabriek in Groningen komen, waar de EU 70 miljoen euro voor uittrekt.

Toch erkent Virkkunen de grenzen. “Het is niet mogelijk en niet nodig om alles in je eentje te doen.” Daarom werkt de EU samen met Japan, Zuid-Korea, Canada en Singapore. “Maar de meest kritieke technologie willen we in eigen handen houden.”

Ze verklapt alvast: er komen nieuwe wetten aan die een Europese cloud mogelijk moeten maken – servers waar de data van overheden, bedrijven en burgers worden opgeslagen. Die infrastructuur is nu grotendeels in Amerikaanse handen. De wetgeving wordt rond Pasen verwacht.

Blijf op de hoogte van alle ontwikkelingen rondom de Europese tech met onze Nieuwsbrief Digi en Data. Elke twee weken zet de redactie daarin al het nieuws uit Brussel, Den Haag en de rest van Europa op een rij. Verwacht verdiepende verhalen, interviews en analyses. Abonneer je nu.