De Europese Unie scherpt haar sancties tegen Rusland verder aan. Met een nieuw, 20e sanctiepakket wil de EU voorkomen dat Moskou de bestaande maatregelen omzeilt. Vooral de zogeheten schaduwvloot, regionale banken en handel via derde landen worden aangepakt. De Commissie verwacht dat het pakket voor 24 februari door de lidstaten wordt aangenomen.

Schaduwvloot

Er komen 43 extra schepen op de sanctielijst. Het gaat om de zogenoemde schaduwvloot: oude tankers die onder vlaggen van landen met weinig toezicht varen. Rusland gebruikt ze om olie te vervoeren buiten het zicht van westerse sancties.

Volgens Brussel helpt die vloot om de Russische oorlogseconomie draaiende te houden. De EU wil het daarom ook moeilijker maken voor Rusland om nieuwe tankers te kopen.

Sanctielijst

De EU zet daarnaast twintig regionale Russische banken op de sanctielijst. Dat moet het voor Rusland lastiger maken om internationaal zaken te doen. Ook komen er maatregelen tegen cryptovaluta. Die worden volgens Brussel gebruikt om geldstromen buiten het reguliere banksysteem om te verplaatsen. Verder wil de EU optreden tegen derde landen die gesanctioneerde goederen doorverkopen aan Rusland.

Er komen ook meer exportbeperkingen op goederen en diensten. Het gaat bijvoorbeeld om rubber en cyberveiligheidstechnologie. Daarnaast komt er een breder verbod op goederen en technologie die in de oorlog kunnen worden gebruikt, zoals materialen voor explosieven. Ook worden nieuwe importverboden ingevoerd op metalen, chemicaliën en belangrijke mineralen die nog niet eerder onder sancties vielen.

Omzeilen

Veel nieuwe sancties dus, maar misschien is de handhaving ervan nog wel het belangrijkst. Michel Don Michaloliákos, geo-economisch analist bij het Haags Instituut voor Geopolitiek, wijst op de rol van derde landen zoals Kirgizië, Turkije en Oezbekistan. Die landen importeren goederen uit de EU en leveren die mogelijk door aan Rusland. “Als wij een heel onnatuurlijk sterke groei zien van exportstromen naar bijvoorbeeld Turkije, dan kunnen wij raden waar die exporten echt naartoe gaan”, zegt Michaloliákos.

Het gaat daarbij niet om directe wapenleveringen, maar om sectoren die de Russische economie overeind houden, zoals staal en auto’s. Volgens hem moet daar strenger op worden gecontroleerd. Sommige landen, zoals de Baltische staten, Polen, Frankrijk en Finland, proberen die doorvoer al te beperken. Nederland doet dat voorlopig niet.

Handhaving

De Europese Commissie wil in het nieuwe pakket nadrukkelijker optreden tegen landen die sancties helpen omzeilen. Volgens Michaloliákos is dat met het huidige sanctiepakket ook al mogelijk. Volgens hem is het zaak dat het Nederlandse kabinet verantwoordelijkheid neemt. “Het is noodzakelijk dat hier streng op wordt gehandhaafd.”

Het sanctiepakket moet nog worden goedgekeurd door alle EU-lidstaten. De Commissie hoopt dat dit vóór 24 februari gebeurt. Op die dag is het vier jaar geleden dat Rusland Oekraïne binnenviel.

Nieuwsgierig of de EU-lidstaten het eens worden over de sancties? Abonneer je dan nu op de Dagvangst. In deze nieuwsbrief praat Bert van Slooten je samen met de redactie elke dag bij met het laatste nieuws uit Brussel, Den Haag en de rest van Europa.