Wat doen jullie in godsnaam in Brussel? Die vraag krijgt wethouder René Jansen van de gemeente Dongen regelmatig. Toch was hij gisteravond in Nieuwspoort te vinden voor Hard Talk Europa, een debat over Europa en de gemeentepolitiek daags voor de gemeenteraadsverkiezingen. Naast Jansen zaten VVD-Europarlementariër Jeannette Baljeu en oud-Europarlementariër en wethouder Judith Sargentini (GroenLinks) aan tafel.

De boodschap van alle drie: die vraag is begrijpelijk, maar Europa raakt de gemeente veel meer dan de meeste mensen denken. Jansen: “Als je ’s ochtends een glas water pakt, is dat voor driekwart gevuld met Brusselse regels.”

Aanbesteden

Het gesprek ging snel de inhoud in. Jansen lobbyt in Brussel voor eenvoudigere aanbestedingsregels. “We moeten bezuinigen op jeugdzorg, maar tegelijkertijd Europees aanbesteden. Dat levert veel extra werk op. Alsof een partij uit Spanje die jeugdzorg in Dongen gaat uitvoeren.” Sargentini snapt de frustratie, maar verdedigt het systeem. “Aanbesteden is eigenlijk heel fijn. Het proces is transparant, gaat corruptie tegen en stimuleert concurrentie in Europa. De oproep om de regels nu iets te versoepelen is een verbeterslag in iets wat een goed idee is.”

Baljeu beaamt dat de drempelwaarden soms te laag liggen. “Als je gras moet maaien in je gemeente, dan laat je dat niet door een Spanjaard doen. Voor dat soort diensten moet je lokaal kunnen inkopen. Maar bijvoorbeeld voor de aankoop van bussen is die grotere Europese markt juist handig.”

Praktijk in Brussel

Sargentini greep het debat aan om Baljeu te vragen in het Europees Parlement te pleiten voor een regeling die gerecycled plastic stimuleert. Nieuw plastic is zo goedkoop geworden dat gemeenten hun gerecyclede plastic niet meer kwijt kunnen.

Baljeu kende een vergelijkbaar probleem uit eigen ervaring. “Toen ik in Brussel begon, bekeek ik de regels over het recyclen van textiel. De tekst was al bijna af, maar er stond in dat het bedrijf dat de bakken leegt tijdens het verzamelen meteen de rommel eruit moet halen. Als er een pizzadoos in ligt, waar moet die dan naartoe? Dat scheiden doe je veel beter achteraf.” Dat zo’n bepaling bijna in de wet belandde, illustreert volgens haar dat Europa de kennis uit de praktijk soms mist.

Brusselse sturing kan goed zijn, maar het mag wel een tandje minder, concludeert Baljeu. Op een vraag uit het publiek op welke onderwerpen meer Europese sturing mag komen, moest de VVD-Europarlemenatariër het antwoord schuldig blijven. Jansen en Sargentini hadden hun antwoord wel klaar. “In onze gemeente worstelen wij met artificiële intelligentie. Meer sturing vanuit Europa daarop zou fijn zijn”, zei Jansen. Sargentini pleitte voor Europese minimumlonen. “Zodat het eerlijker wordt.”

Meerjarenbegroting

Het zwaarst woog de discussie over de Europese meerjarenbegroting. Regio’s ontvangen nu nog rechtstreeks subsidies van de Europese Commissie, maar Brussel overweegt dat geld voortaan via de nationale overheden te verdelen. Jansen vreest het ergste en baalt er zichtbaar van. “Als gemeente moeten we steeds meer doen voor minder geld. Laat ons dan toegang houden tot die Europese subsidies. Als het geld via Den Haag loopt, blijft het daar hangen.”

Baljeu tempert de verwachtingen aan beide kanten. Ze begrijpt dat de Commissie het geld flexibeler wil kunnen inzetten. De wereld is volgens haar te onrustig om zeven jaar vooruit te begroten in kleine fondsen, maar ze waarschuwt dat er nog veel open ligt. “Het is geen gelopen race. En als de directe link met de regio’s blijft, moet er wel betere controle komen. Het mag niet zo zijn dat Europees geld naar bloembakken gaat.”

Heeft het zin voor gemeenten om daarvoor zelf in Brussel te lobbyen? Sargentini is sceptisch. “Als Gouda geld heeft voor een lobbyist, zet ik die in Den Haag neer.” Baljeu ziet meer in gezamenlijke aanpak. “Niet elke gemeente hoeft dit apart te doen. Bundel de krachten, omdat de belangen toch hetzelfde zijn. Elke gemeente wil directe toegang tot Europese gelden.”

Een ingekorte versie van dit artikel verscheen vanochtend in de Dagvangst. Daarin praat hoofdredacteur Bert van Slooten je elke dag, samen met de redactie, bij met het laatste nieuws uit Den Haag, Brussel en de rest van Europa. Abonneer je nu en ontvang het nieuws rechtstreeks in jouw mailbox.