Alexander Scholtes (D66) zag als wethouder ICT en digitale stad in Amsterdam dat zijn stad volledig afhankelijk is van een klein aantal Amerikaanse techbedrijven. “Dat maakt kwetsbaar.” Scholtes wil in 2035 onafhankelijk zijn van deze niet-Europese tech, in ieder geval op de kritieke digitale infrastructuur zoals de cloudopslag en digitale werkplek van ambtenaren. Maar om écht vooruit te komen in de strijd tegen digitale afhankelijkheid heeft Scholtes Brussel nodig, en dat weet hij.

“Het grootste obstakel om Amsterdam digitaal onafhankelijk te maken zijn de Europese aanbestedingsregels. Als Amsterdam wil overstappen naar Europese tech moeten de bedrijven bij wie ik ICT inkoop Europees zijn, en niet bijvoorbeeld Amerikaans of Chinees. Maar op dit moment mag ik geen bedrijven uitsluiten op basis van in welk land ze gevestigd zijn.”

Is Europese tech wel in staat om het stokje over te nemen?

“We hebben Europese bedrijven nooit een kans gegeven omdat we altijd voor de makkelijke oplossingen van big-tech gingen. Als alle Nederlandse gemeenten hun budget bij Europese aanbieders neerleggen – Amsterdam alleen al geeft jaarlijks 270 miljoen euro uit aan ICT – kunnen zij innoveren, groeien en competitief worden.”

Ben je niet bang dat de veiligheid van kritieke technologie in eerste instantie achteruitgaat als Europese techbedrijven het overnemen van de Amerikaanse?

“Dit argument wordt vast gretig gebruikt door die Amerikaanse bedrijven, en misschien hebben ze ook wel een punt. Maar Europese aanbieders moeten ook aan onze standaarden van veiligheid kunnen voldoen. Daarnaast moeten we afstappen van het idee dat we één aanbieder hebben die ons alles biedt: we moeten gaan spreiden.”

“Dat is natuurlijk best spannend want alle systemen moeten goed met elkaar samenwerken. We gaan dingen uitproberen en dan kan er ook wel eens iets misgaan.”

Dat is dan pech gehad?

“Ja, dat hoort erbij.”

Zelfs als het om kritieke infrastructuur gaat?

“De dienstverlening voor Amsterdammers staat voorop. We gaan niet in één keer overstappen, maar doen dat stapje voor stapje.”

Om de Europese aanbestedingsregels te veranderen moet er gelobbyd worden. Dat gebeurt via Den Haag, maar Scholtes is zelf ook regelmatig in Brussel te vinden. “Het directe contact is ontzettend belangrijk.”

Je zegt dat digitale autonomie een nationale opgave is. Andere gemeenten in Europa hebben met dezelfde problemen te maken. Maakt dat digitale autonomie niet een Europese opgave?

“Zeker. Wij zitten daarom in een samenwerkingsverband met andere Europese steden die ook met digitalisering bezig zijn. Maar tegelijkertijd kan ik niet wachten tot ze in Brussel doen wat ik wil. Daarom moet onze gemeente zelf aan de bak. Maar ik weet ook wel dat ik Europa nodig heb voor de grote stappen.”

Je zet je op Europees niveau ook in voor het verbeteren van de digitale leefwereld voor jongeren.

“Klopt. Jongeren krijgen online hele extremistische meningen door de strot geduwd via algoritmen. In de fysieke wereld hebben we veel regels gemaakt over hoe we jongeren moeten beschermen, maar in de onlinewereld laten we ze vogelvrij.”

Wat moet er gebeuren?

“Er moet een Europese wet komen die de bewijslast bij de techbedrijven neerlegt. Nu is het zo dat gebruikers moeten aantonen dat die algoritmen slecht zijn, maar we moeten het omdraaien. Laat de platformen zelf maar aantonen dat hun ontwerpkeuzes jongeren niet schaden.”

Volgende week zijn de gemeenteraadsverkiezingen. Speelt Europa een rol in die verkiezingen?

“Eerlijk gezegd niet. We hebben het veel over de Europese Unie in de gemeenteraad, maar ik heb nog geen flyer gezien waar Europa op staat.”

Jij staat op plek 45 op de kieslijst van D66. Wil je volgend termijn weer wethouder zijn?

“Ja, ik sta als lijstduwer op de lijst en ik wil heel graag door als wethouder, zeker ook op dit dossier. Maar ik moet me gewoon netjes aanmelden bij onze adviescommissie en uitleggen waarom ik door wil.”

In deze serie sprak Brusselse Nieuwe ook met wethouder René Jansen uit Dongen en Wim Hillenaar, burgemeester van Maastricht. Tot aan de verkiezingen komen er nog meer interviews online.