Deze week maakte Rob Jetten zijn debuut in Brussel als premier van Nederland. Hij ontmoette alle kopstukken van de Europese Unie tijdens een propvol programma. De dag eindigde aan tafel met Navo-baas Mark Rutte, die nog een belangrijke tip voor Jetten had tijdens zijn eerste week als premier: “Af en toe ook slapen”. “Lukt dat?” “Nee”, antwoorde Jetten met een grijns.

Jetten sprak in nog geen vijf uur ook met Europese Raadsvoorzitter António Costa, president van het Europees Parlement Roberta Metsola, zijn Belgische collega Bart de Wever en Commissievoorzitter Ursula von der Leyen. Die laatste schreef op X uit te kijken naar de samenwerking met de Nederlandse premier. Wat ze van zijn kabinet verwacht? “Alleen maar positieve dingen”, lachte ze.

Samenwerking

Jetten had een duidelijke boodschap tijdens zijn bezoek in Brussel: zijn land moet weer een belangrijke speler worden in de Europese Unie. “Nederland is in Europa om mee te beslissen op de grote dossiers.” En volgens Jetten heeft Nederland weldegelijk iets in de melk te brokkelen. Nederland is immers “founding father” en heeft een van grootste economieën van de Unie.

Tegelijkertijd beseft de premier dat samenwerking noodzakelijk is om iets te bereiken in Brussel. Hij wil daarom coalities bouwen met ander Europese leiders, net als hij tijdens zijn periode als minister deed: “Ik ging toen opzoek naar creatieve oplossingen en dat ga ik nu weer doen. Ik wil bijvoorbeeld samenwerken met de Duitsers op het gebied van economie, energiewetgeving en het klimaat, en met de Fransen op nucleaire afschrikking.” Er staan de komende tijd dan ook veel staatsbezoeken op het programma.

Uitdagingen

Maar in Brussel is het niet eenvoudig is om 27 neuzen dezelfde kant op te krijgen. “Dat zien we nu bijvoorbeeld in Iran, maar ook in Oekraïne”, doelt de premier op het Europese buitenlandbeleid. Juist daarom is het volgens Jetten belangrijk dat zijn kabinet een prominente rol inneemt. “U mag van mij en mijn ministers verwachten de Nederlandse belangen in Europa weer op één te zetten.”

Jetten zal ook in eigen land met de nodige uitdagingen te maken krijgen. Zijn minderheidskabinet zal opzoek moeten naar wisselende meerderheden om haar plannen door de Kamer te krijgen. Von der Leyen had daarom een tip voor Jetten klaar: Investeer veel tijd in je relaties met Tweede Kamerleden en vooral met fractievoorzitters. Daarover maakt Jetten zich geen zorgen: “Ik loop al een tijdje rond”, zei hij zelfverzekerd. “Dit kabinet zou wel eens heel stabiel kunnen functioneren.”

Netjes op de centen

De ambitieuze woorden van Jetten gaan overigens niet gepaard met een verhoging van het EU-budget. “Wij letten netjes op de centen.” Zijn Europese partners moeten er dan ook rekening mee houden dat Nederland zuinig zal zijn, of, in Jettens woorden, voorstander is van een “moderne Europese begroting”. Of dat een tegenvaller zal zijn voor Von der Leyen? “Ja. Maar ze weet wel wat ze aan me heeft.”

Waar Jetten de Commissievoorzitter wel tegemoetkomt, is op het gebied van het versterken van de Europese economie. Tijdens de informele top over concurrentiekracht ging het uitgebreid over het openbreken van de interne markt en het versterken van de kapitaalmarkt. Hierin wil Jetten “een grote rol spelen”. En dat hoeft niet met alle 27 lidstaten tegelijk, want het kabinet is voorstander van een Europa van verschillende snelheden. Zo zou Nederland in een kopgroep – bijvoorbeeld de E6 – op bepaalde terreinen intensiever kunnen samenwerken met ambitieuze lidstaten.

Migratie

Jetten ontving veel felicitaties van Europese leiders sinds zijn inauguratie en vooral die van de Italiaanse premier bleef hem bij. Gioria Meloni deed een handreiking voor nauwere samenwerking tussen Nederland en Italië op het gebied van migratie, en daar gaat Jetten graag op in. In de tijd van Rutte was er vóór elke EU-top een migratieontbijt, georganiseerd door Nederland, Italië en Denenmarken, en die ontbijtclub wil Jetten in ere te herstellen.

Wat de innovatie oplossingen op migratie betreft zullen terugkeerhubs er volgens Jetten nog niet komen. Deze hubs zijn plekken buiten de EU waar uitgezette asielzoekers naartoe worden overgebracht wanneer ze niet terug kunnen naar hun land van herkomst.  De EU had Oeganda op het oog als locatie voor een dergelijke hub, maar dat plan is van de baan “vanwege mensenrechtenproblemen in Oeganda”. Over terugkeerhubs zelf is Jetten nog altijd enthousiast.

Europese top

Tijdens het bezoek van Jetten aan Brussel kwam één onderwerp kwam de hele tijd terug: Iran, goed voor een artikel op zich. In Brussels Peil gaat hoofdredacteur Bert van Slooten daar uitgebreid op in. Vooralsnog gaat de blik van Jetten vooruit naar de eerste Europese top voor hem als premier, over twee weken in Brussel. Dan moet blijken of hij in staat is zijn wil op te leggen aan zijn Europese collega’s.