Het Europees Parlement heeft vastgesteld dat onder meer Bangladesh, Egypte, India, Marokko en Tunesië als veilige landen van herkomst worden aangemerkt. Asielaanvragen van mensen uit deze landen mogen daardoor versneld worden behandeld. Dat betekent kortere procedures en een zwaardere bewijslast voor de asielzoeker, die zelf moet aantonen waarom het land in zijn of haar specifieke geval niet veilig is.
Daarnaast stemde het Parlement in met een ruimere toepassing van het zogenoemde veilig derde-land-concept. Dat houdt in dat een lidstaat een asielaanvraag niet inhoudelijk hoeft te behandelen als de asielzoeker volgens die lidstaat bescherming had kunnen krijgen in een ander land buiten de EU, bijvoorbeeld een land waar iemand vóór aankomst in Europa doorheen is gereisd of aantoonbare banden mee heeft. Er komt geen centrale Europese lijst van veilige derde landen: lidstaten mogen die zelf vaststellen, binnen EU-kaders en onder toetsing door de rechter.
Die nationale beoordelingsruimte geldt overigens ook voor de lijst met veilige landen van herkomst. Hoewel het Parlement nu een EU-lijst heeft vastgesteld, mogen lidstaten daarvan gemotiveerd afwijken of eigen nationale lijsten blijven hanteren.
Koerswijziging
Niet alle Europarlementariërs steunden de aangescherpte regels. De sociaaldemocraten en linkse fracties stemden tegen. GroenLinks-PvdA-Europarlementariër Tineke Strik spreekt van een gevaarlijke koerswijziging. Volgens haar schuift de EU met deze wetgeving haar verantwoordelijkheid voor asielbescherming af op derde landen en wordt het risico op mensenrechtenschendingen vergroot.
Strik waarschuwt voor de gevolgen van het veilig derde-land-concept en de lijst met veilige landen van herkomst. “Mensen die vluchten uit landen als Tunesië, Egypte en Marokko worden een versnelde procedure ingejaagd en moeten zelf bewijzen dat zij gevaar lopen”, zegt zij. Dat treft volgens haar met name kwetsbare groepen zoals LHBTI’ers en politieke dissidenten. Zij noemt de wetgeving “gevaarlijk dicht bij het migratiebeleid van Trump” en vreest “talloze mensenrechtenschendingen en eindeloze rechtszaken”.
Niet definitief
De christendemocraten (CDA, NSC en BBB) stemden voor de wetten. Rapporteur Lena Düpont, afkomstig uit die fractie, stelt dat daarmee ongegronde asielaanvragen sneller kunnen worden afgehandeld, terwijl het recht op asiel en rechterlijke toetsing behouden blijven.
De twee wetten zijn nog niet definitief. Ook de EU-lidstaten moeten er nog mee instemmen voordat de regels in werking kunnen treden.
Benieuwd naar de impact van het nieuwe Europese Asiel- en Migratiepact dat dit voorjaar in gaat? Volg het op de voet met de Nieuwsbrief Migratie. Daarin praat Emma du Chatinier elke twee weken bij met het laatste nieuws, maar ook met interviews en analyses. Abonneer je nu.
