De premier gaat langs op de dertiende, oftewel het werkvertrek van commissievoorzitter Von der Leyen. Maar hij bezoekt ook de voorzitter van de Europese Raad Antonio Costa en de Belgische premier Bart de Wever. “We laten zien dat Nederland weer klaar staat om mee te beslissen. We gaan weer actief meedoen”, aldus de premier. Hij heeft al veel contact met de andere Europese leiders en deed voordat het debat over de regeringsverklaring begon mee aan een online bijeenkomst van de coalition of the willing over Oekraïne.
Wat gaat er veranderen?
Niet alles. Zo steunt Jetten het beleid om (overbodige) regels te schrappen, liet hij tijdens het debat weten. Hij wil vooral haast maken met de bouw van nieuwe energienetwerken. De vertraging zit daar met name in de lange procedures voordat er een vergunning is om te mogen bouwen.
Op klimaatgebied wil hij in Europa extra afspraken maken om in 2050 te voldoen aan de doelstelling: klimaatneutraliteit. “We willen ambitieuze Europese afspraken.” Hij verzet zich tegen een verdere versoepeling van de zogenoemde ETS-afspraken (het systeem waarbij je moet betalen voor de uitstoot van CO2). Komende zomer worden die regels geëvalueerd, maar Italië, Duitsland, Frankrijk, Polen, Tsjechië, Oostenrijk, Kroatië, Luxemburg, Portugal, Slowakije en Spanje willen een pas op de plaats maken. Dat zal niet de inzet van het nieuwe kabinet zijn. Volgens Jetten is betalen voor vervuiling (de ETS) de beste manier om tot minder CO2 uitstoot te komen.
Het nieuwe kabinet wil aan de ene kant bedrijven steunen die proberen te verduurzamen, maar wil geen geld steken in bedrijven die “de economie van gisteren in stand houden.”
Hoe gaat dat?
Door soms harde eisen te stellen. Niet alleen Europa moet de taal van de macht leren spreken, zo zei de premier tijdens de regeringsverklaring. Maar Nederland moet ook duidelijk maken wat ze van de Europese Commissie verwacht de komende jaren. In de praktijk betekent dit dat Nederland als nettobetaler eisen gaat stellen. “Het kan niet zo zijn dat de komende jaren de afdracht stijgt zonder dat er iets tegenover staat.”
Ondanks de regeringsverklaring waarin het al vrij snel over Europa en de geopolitieke situatie in de wereld ging, was het vooral een debat in de Tweede Kamer over binnenlandse politieke problemen. Maar niet iedereen wilde het daar over hebben. Zo hield de nieuwe VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans (oud minister van Defensie) een toespraak over de situatie in de wereld: “Het zou zomaar eens kunnen dat ook dit kabinet weer een geopolitiek kabinet wordt. Het zou zomaar kunnen dat in de komende dagen of weken de Verenigde Staten een aanval uitvoeren op Iran. Het zou ook zomaar kunnen dat Rusland in de komende jaren een gerichte confrontatie uitlokt met de NAVO. Het zou ook kunnen dat China een blokkade uitvoert op Taiwan, of zelfs erger. In zulke scenario’s, die niet ondenkbeeldig zijn, staat in één keer alles op zijn kop. Dan is het nodig dat we buffers hebben en die schokken kunnen opvangen.”
Op dat moment werd het de nieuwe fractievoorzitter van de BBB Henk Vermeer te veel: “Ik wil even vragen aan de heer Brekelmans of hij het ook nog over Nederland gaat hebben?” Volgens Brekelmans gaat dit juist over Nederland en heeft Vermeer het niet goed begrepen, want de gevolgen zijn voor iedereen in ons land merkbaar. “Wat Nederlandse huishoudens en gezinnen, of zij nou veel of weinig verdienen, de afgelopen jaren hebben meegemaakt, is dat de prijzen in één keer heel erg toenamen door wat er in Oekraïne gebeurde en dat meer dan 100.000 Oekraïners naar Nederland zijn gekomen, omdat zij moesten vluchten.”
