De Europese economie kende in de afgelopen maanden een gestage groei en de inflatie nam af, tot de aanval van de Verenigde Staten en Israël op Iran roet in het eten gooide. Door de oorlog in het Midden-Oosten en de energiecrisis die daarop volgde, steeg de inflatie en liep het vertrouwen van de Europeaan in de economie een flinke deuk op.
Daarom voorspellen de onderzoekers van de Europese Commissie dat het bruto binnenlands product (bbp) van de lidstaten, de totale hoeveelheid waarde die in een land wordt geproduceerd binnen een bepaalde periode, de komende tijd minder hard groeit dan verwacht. Waar de herfstprognose voor de EU nog een groei van 1,5 procent van het bbp voorspelde, is daar nu nog 1,1 procent van over. De eerste verbeteringen zullen pas in 2027 zichtbaar zijn, als de spanning op de energiemarkt afneemt.
Omdat Europa veel energie uit het buitenland importeert – meer dan het exporteert – wordt het continent hard geraakt door de hoge energieprijzen. Wel wordt de schok enigszins gedempt door aanbod van elders dan het Midden-Oosten, lagere energieconsumptie en investeringen in vergroening.
Nederland onder Europese grens
De hoge energieprijzen drukken flink op de overheidskosten en omdat ook de defensie-uitgaven stijgen, nemen de nationale begrotingstekorten toe. Ook in Nederland: waar het tekort op de begroting in 2025 nog 1,6 procent van het bbp bedroeg, zal dat percentage dit jaar stijgen naar 2,5 procent. Als in 2027 de markten tot bedaren komen, zal de Nederlandse staatsschuld volgens de berekeningen teruggaan naar 1,9 procent.
Volgens de Europese afspraken moet het begrotingstekort onder de 3 procent blijven, maar het Europese gemiddelde ligt daar een half procent boven. Ongeveer de helft van de EU-landen in slaagt er niet in om onder die richtlijn te blijven.
Schatkist
Met een jaarlijks tekort op de begroting stijgt in Nederland ook de staatsschuld; de optelsom van de jaarlijkse begrotingstekorten of -overschotten. Nederland is een van de landen die er stelselmatig in slaagt om onder de Europese grens van 60 procent te blijven. Wel is de Nederlandse schuld sinds twee jaar aan het stijgen. Waar de staatsschuld in 2024 nog 43,8 procent van het bpp besloeg, staat die voor 2026 voorspeld op 46,9 procent.
Daarmee neemt de Nederlandse staatsschuld geleidelijk aan toe, al is die nog altijd lager dan in de periode 2017-2021 (51,8 procent). Volgens de berekeningen neemt de Nederlandse staatsschuld in 2027 niet meer toe. En die schuld is nog altijd een stuk lager dan het Europees gemiddelde (84,2 procent in 2026 en 85,3 procent in 2027).
