Column Cijfers en Feiten | Klimaatdoelen raken uit zicht

Regeringsleiders praten in Turkije over het terugdringen van de opwarming van de aarde. Oud-SER-hoofdeconoom Marko Bos dook in de data en constateert dat de EU flink moet bijpoten om de klimaatdoelen te halen.

3 min. leestijd
(Foto: iStock).

Tot komende vrijdag vindt in Antalya de jaarlijkse VN-klimaatconferentie plaats. Voor de 31e keer alweer. De verwachtingen zijn niet hoog gespannen. De klimaatverandering mag zich nog zo heftig manifesteren – de hoge dieselprijzen of een belastingplan trekken politiek meer aandacht dan de temperatuur van onze aarde. 

Zoals wel vaker krijgt een tamelijk overzichtelijk, kortetermijnprobleem voorrang op een complexe en fundamentele langetermijnkwestie. Die lange termijn lijkt immers rekbaar, maar komt onverbiddelijk met elk jaar uitstel dichterbij. De 1,5°C opwarming waarnaar het Akkoord van Parijs streeft, is inmiddels onhaalbaar, zo constateert UNEP, het milieuprogramma van de VN. De komende jaren schieten we onvermijdelijk door die grens heen. De uitdaging is nu om zo min mogelijk door te schieten en daardoor de schade te beperken. 

Dat vraagt om wereldwijde actie. De VS onder Trump doet niet mee. China volgt een tweesporenbeleid: enerzijds veel investeren in clean tech, anderzijds de kolenvoorraad opstoken. Wat doet de Europese Unie, die zich wereldwijd graag als voortrekker presenteert? Kan zij die rol waarmaken?

Volgens het Europese Milieu Agentschap (EEA) zijn de klimaatdoelstellingen voor 2030 voor de EU nog net binnen bereik – althans met aanvullende maatregelen. Maar flinke aanscherpingen van beleid zijn nodig om ook in latere jaren de gestelde doelen te halen.

De grafiek illustreert dat. Deze toont de doelen en de voortgang op drie verschillende fronten: 

  • het aandeel hernieuwbare energie (RES, in donkergroen);
  • de daling van het finale energieverbruik (FEC, in lichtgroen) sinds 2005;
  • de daling van de uitstoot van broeikasgassen (GHG, in blauw) sinds 2005.

Met additionele maatregelen wordt de doelstelling voor de emissiereductie van broeikasgassen in 2030 (55 procent) zowat gehaald. Maar er gaapt nog een kloof richting de doelen voor 2040 (90 procent reductie) en 2050 (‘net zero’). Extra beleid is nodig om die kloof te overbruggen. Het afzwakken van bijvoorbeeld het emissiehandelssysteem ETS – ter wille van de concurrentiepositie van het Europese bedrijfsleven – gaat daarbij echt niet helpen. 

Wat wel helpt is energiebesparing en het bevorderen van duurzame energieopwekking. De EU is erin geslaagd het aandeel hernieuwbare energie te verhogen van 10 procent in 2005 naar 26 procent in 2025. Nederland en België stonden 20 jaar geleden onderaan, met een aandeel van 2 procent! Nederland heeft dat inmiddels weten op te trekken tot 23 procent; België slechts tot 15 procent. 

Het EU-doel voor 2030 is 41 procent. Een forse versnelling is dus nodig. Die zal vooral moeten komen van de achterblijvers (geel op de kaart). Voor koploper Zweden (65 procent) geldt inmiddels de wet van de remmende voorsprong.