“Vissen zitten aan de pillen”, zegt CDA-Europarlementariër Ingeborg ter Laak. In het Europese water zitten namelijk te veel medicijnresten. Dat is niet alleen schadelijk voor mensen, maar ook voor dieren. Europa nam daarom een wet aan die regelt dat de ‘vervuiler betaalt’. Maar over die wet is veel onenigheid.
Volgens de Europese Commissie zijn cosmetica- en farmaceutische bedrijven de grootste bron van medicijnresten en microplastics in afvalwater. De bedrijven zelf betwisten dat: zij stellen dat hun aandeel in de vervuiling veel kleiner is dan de Commissie berekent, en willen daarom minder betalen aan het zuiveren van het water.
Dubbelcheck
Een meerderheid van het Europees Parlement roept de Europese Commissie daarom op om nóg een keer goed te onderzoeken hoeveel cosmetica- en farmaceutische bedrijven nu precies vervuilen, en hoeveel zij dus moeten meebetalen aan het zuiveren van het water. Mocht daaruit blijken dat de kosten zo hoog zijn dat bedrijven uit Europa vertrekken, dan kunnen medicijnen moeilijker verkrijgbaar worden. Het Parlement wil daarom dat de Commissie in dat geval de betaalplicht voor bedrijven tijdelijk kan stilleggen.
“Het is eigenlijk een dubbelcheck: kloppen de aannames, kloppen de kosten en zijn de cosmetica- en de farmaceutische bedrijven wel de grootste vervuilers?”, zegt Ter Laak. Volgens haar zorgen de cijfers nu alleen maar voor verwarring en onduidelijkheid. Wat wel zeker is, is dat de wet komt met een prijskaartje. Bedrijven weten niet waar ze aan toe zijn. Ter Laak hoopt dat de Commissie het onderzoek opnieuw wil uitvoeren om de zorgen bij het Parlement en de bedrijven weg te nemen.
Drinkwaterbedrijven
Voor Nederland is de wetgeving extra van belang. Rivieren vanuit België, Duitsland en Oostenrijk stromen door Nederland heen richting de zee, en nemen de vervuiling uit die landen mee. Nederlandse drinkwaterbedrijven zitten vervolgens met de kosten: zij moeten het water zuiveren zodat het veilig genoeg is om te drinken. “Het water zuiveren kost heel veel energie, en energieprijzen zijn op dit moment hoog in Europa, zeker in Nederland”, zegt Ter Laak.
De nieuwe wet moet de Nederlandse drinkwaterbedrijven dus ontlasten. Tegelijk begrijpt Ter Laak de zorgen van de cosmetica- en farmaceutische bedrijven over de kosten. Volgens haar is er een risico dat de bedrijven naar het buitenland vertrekken. “Door het onderzoek opnieuw uit te voeren proberen we dat te voorkomen”, zegt ze. Een vertrek van de bedrijven naar het buitenland kan niet de bedoeling zijn. Daarmee wordt Europa immers afhankelijk van medicijnen uit het buitenland.
Dertien EU-landen, waaronder Nederland, hebben dezelfde zorgen. Op een vergadering van ministers in Luxemburg vroegen ze de Commissie om meer duidelijkheid over de kosten van de ‘vervuiler betaalt’-wet, en om in alle EU-landen op dezelfde manier met de wet om te gaan. Ze willen vooral voorkomen dat cosmetica- en farmaceutische bedrijven de hoge kosten niet kunnen betalen en daardoor uit Europa vertrekken.
Innovatie
Ter Laak staat wel achter het doel van de wet. Volgens haar zijn er genoeg voorbeelden van bedrijven die innovaties bedenken waardoor het zuiveren van medicijnresten uit water goedkoper wordt. “Bedrijven gaan door de wet ook nadenken: wat doe ik eigenlijk en kan ik het ook anders doen?”
De komende maanden is het de vraag of de Commissie hier iets mee doet. Het Parlement vraagt de Commissie om de lidstaten uiterlijk eind juli te informeren over hoe ze verder wil, en om voor eind dit jaar een nieuw, onafhankelijk onderzoek te laten doen naar hoeveel cosmetica- en farmaceutische bedrijven daadwerkelijk vervuilen. Maar een resolutie is niet bindend: de Commissie kan deze oproep net zo goed negeren.
Meer nieuws? Ontvang elke ochtend al het nieuws uit Europese nieuws dat van belang is voor Nederland direct in jouw mailbox met een abonnement op De Dagvangst.
