Nederland maakt zich zorgen over de mogelijke versoepeling van de regels voor waterkwaliteit. Die zou drinkwaterbedrijven namelijk opzadelen met “exorbitante zuiveringskosten”, zo stelde D66-Kamerlid Vellinga-Beemsterboer die er een rapport over schreef.

Haar zorgen worden breed gedeeld. In een rondetafelgesprek in de Tweede Kamer lieten wetenschappers, waterbeheerders, bedrijven, boeren en drinkwaterbedrijven zich allemaal negatief uit over een versoepeling. “Een versoepeling leidt tot meer vervuiling in Europese rivieren”, zei Hilde Passier van onderzoeksinstituut Deltares. En dat is met name voor Nederland een probleem, omdat rivieren uit heel Europa door Nederland naar de zee stromen. De rivieren nemen vervuiling mee, wat de Nederlandse drinkwaterbedrijven er weer uit moeten zuiveren. Met alle kosten van dien. 

Mijnbouw

De Europese Commissie werkt aan een voorstel om de milieueisen in de zogeheten Kaderrichtlijn water te versoepelen, nadat de mijnbouwindustrie klaagde over de regels. Volgens mijnbouwbedrijven is het onmogelijk om vergunningen te krijgen om in Europa grondstoffen te delven, omdat zij vrijwel altijd vervuild water lozen, wat volgens de richtlijn niet mag. De Commissie wil de regels versoepelen zodat mijnbouwbedrijven wel vergunningen kunnen krijgen en Europa voortaan minder afhankelijk is van China voor kritieke grondstoffen als lithium, kobalt en zeldzame aardmetalen. Deze zijn onmisbaar voor onder andere batterijen, windturbines en de defensie-industrie.

“Het nadeel is dat buitengewoon veel grondstoffen die we in onze economie nodig hebben uit het buitenland komen. En met buitenland bedoel ik: ons niet gunstig gezinde landen”, zegt grondstoffenexpert Willem Auping van TU Delft. Toch is het volgens hem niet verstandig om de Kaderrichtlijn te versoepelen. Volgens Auping is het beter om de industrie te beschermen tegen de dreiging van buitenaf in plaats van milieueisen te versoepelen. “We kunnen mijnbedrijven de opdracht geven om het water te zuiveren, maar dat kost energie en veel geld. Die prijs moeten we betalen.”

Vergunningen

Uit het rapport van Vellinga-Beemsterboer blijkt dat het nog maar de vraag is of een versoepeling van de milieu-eisen de mijnindustrie wel vooruit gaat helpen. “Bij gesprekken met Vewin, UvW en Rijn-Riwa proefde ik grote vraagtekens over de noodzaak en het nut van de wijziging van de KRW. Mijnbouw kan nu ook onder de huidige KRW”, schrijft zij in het rapport. Bovendien zet een wijziging van de richtlijn “de deur open naar verdere versoepelingen van de doelen vanuit allerlei hoeken”. Het gevolg: “Zuivering van drinkwater kan daarmee exorbitant duur worden.”

Alle aanwezige experts bevestigden eigenlijk de boodschap van Vellinga-Beemsterboer. De Europese Commissie schoof ook aan bij het gesprek en probeerde de versimpeling te verdedigen. Volgens Veronica Manfredi, directeur waterkwaliteit bij de Commissie, is een vereenvoudiging van de regels nodig om de Europese concurrentiepositie te versterken. Al erkende ze ook dat er nog een degelijke impactanalyse moet komen. Daaruit moet blijken of een versoepeling van de regels er daadwerkelijk voor zorgt dat mijnbouwbedrijven makkelijker vergunningen kunnen krijgen.

Verzetten

Manfredi kreeg bijval van boerenbelangenorganisatie LTO. Volgens beleidsadviseur Jacco Hoogendam moeten we kijken wat er met de wijzigingen “wel mogelijk is”. Voor boeren is de Kaderrichtlijn namelijk een zware last. De richtlijn bevat meer dan 100.000 doelen die in 2027 gehaald moeten zijn, iets wat volgens LTO simpelweg niet haalbaar is. Daar komt bij dat het zogeheten ‘one out, all out‘-principe boeren hard raakt: een sloot of plas voldoet pas aan de KRW-normen als aan alle doelen tegelijk wordt voldaan. Eén tegenvallende meting volstaat om een waterlichaam als afgekeurd te bestempelen, ongeacht hoeveel vooruitgang er op andere vlakken is geboekt.

Het woord “versoepelen” nam Hoogendam niet in de mond, maar hij riep de Kamer wel op om “open-minded” naar de herziening te kijken.

De Tweede Kamer is er in ieder geval vroeg bij. De versoepeling van de richtlijn moet nog gepresenteerd worden, waarna de Nederlandse minister zich nog kan verzetten. Als de versoepeling er toch komt, dan moet Nederland het zelf maar regelen, concludeerde Sander Mager van de Unie van Waterschappen: “Als Brussel ontoereikend is, moeten wij nationaal invulling geven aan onze zorgplicht. Schoon water is geen luxe. Het is een noodzaak.”

Nieuwsgierig naar het voorstel van de Europese Commissie en de reactie van het kabinet daarop? Blijf op de hoogte van het al het nieuws met de Nieuwsbrief Klimaat en Energie. Daarin praat eindredacteur Sander van Vliet je elke twee weken bij met verdiepende verhalen, interviews en nieuws. Steun ons en abonneer je nu.