In het voorjaar sloegen de vlammen op de Nederlandse hei om zich heen. De Nederlandse brandweer had niet genoeg capaciteit om het vuur te controleren en riep om Europese hulp. Vrijwel direct vertrokken hulptroepen uit Frankrijk en Duitsland richting Nederland.
Deze samenwerking om natuurbranden te bestrijden is ontstaan in 2019 en kreeg de naam rescEU. Het fonds is daarna ook breder ingezet bij andere noodhulp. Sinds 2021 is er al 2,9 miljard euro aan het fonds toegewezen. Dat het bedrag de afgelopen jaren is gestegen, is niet verwonderlijk aangezien natuurbranden door klimaatverandering steeds vaker voorkomen en bovendien meer schade aanrichten.
Meer geld
In 2025 beleefde Europa de zwaarste natuurbranden tot nu toe. Er is vorig jaar een gebied ter grootte van Gelderland, Noord-Brabant en Zuid-Holland afgebrand. De schade liep in de miljarden euro’s. De Europese Commissie verwacht dat de intensiteit en omvang van de natuurbranden de komende jaren nog verder zal toenemen.
De Commissie stelt daarom voor om in de nieuwe meerjarenbegroting extra geld uit te trekken voor het fonds waar rescEU onder valt. In totaal moet er 10,7 miljard euro naar het fonds. RescEU breidt daarmee ook uit. Er komen twaalf blusvliegtuigen en vijf helikopters bij. Ook komt er een Europees brandweercentrum op Cyprus waar brandweer getraind kan worden.
Tekortkomingen
De Europese Rekenkamer (ERK) is in een recent onderzoek overwegend positief over rescEU. Volgens de controle-instantie heeft “het een waardevolle bijdrage geleverd aan de Europese civiele bescherming”, zo schrijft het in een recent rapport. De ERK onderzocht tussen 2022 en 2024 hoe de Commissie het geld van rescEU uitkeerde aan de lidstaten en waar zij het geld vervolgens besteedden. Het onderzoek gaat specifiek over Frankrijk, Italië, Polen en Finland.
Er zijn ook tekortkomingen. Het geld wordt niet altijd even doelmatig uitgegeven, en ook de samenwerking tussen de lidstaten kan beter, stelt de ERK. Volgens de Rekenkamer zijn er wel degelijk pogingen ondernomen om gezamenlijk blusvliegtuigen of ander materieel aan te kopen, maar dit is maar één keer daadwerkelijk gelukt. Het probleem zit in de manier waarop de EU het geld uitkeert. Lidstaten maken aanspraak op het geld door te reageren op een oproep tot het indienen van voorstellen, maar bij die oproepen was er geen ruimte om gezamenlijk materieel in te kopen, waardoor lidstaten allemaal op eigen houtje voorstellen indienden.
Nederlandse tip
“De strategische noodreserve van de EU, rescEU, heeft duidelijk haar waarde bewezen door hulp te bieden wanneer nationale middelen tekortschoten”, zegt George Marius Hyzler, het ERK-lid dat verantwoordelijk is voor de controle. “Maar om de reserve effectiever te maken, moet EU-geld in de toekomst gerichter worden ingezet. Projecten moeten duurzaam worden opgezet en de procedures voor vergoeding van noodacties moeten eenvoudiger worden.”
Het kabinet zelf heeft – zeker na de ervaring met de natuurbranden dit voorjaar – ook nog een tip voor de Commissie. De middelen van rescEU richten zich vooral op Zuid-Europa, logischerwijs omdat daar de meeste natuurbranden voorkomen. Maar Den Haag ziet een “snelle toename van natuurbranden in heel Europa”, waardoor het in Brussel pleit om het noodfonds beter te verdelen over heel de EU.
Meer nieuws? Ontvang elke ochtend al het nieuws uit Europese nieuws dat van belang is voor Nederland direct in jouw mailbox met een abonnement op De Dagvangst.
