Voor onze Tweede Kamerleden is het gebrek aan verantwoording over wat de regering namens Nederland bereikt in Brussel inderdaad lastig te volgen, laat staan te controleren, zoals Hertzberger stelt in haar column. Dat geldt zeker voor Kamerleden zonder een eigen Europees netwerk en voor nieuwe partijen. In 2004 en in 2015 zijn er wel pogingen ondernomen om in Kamerdebatten terug te blikken op de resultaten waarmee Nederlandse ministers thuis kwamen vanuit Brussel. Maar die experimenten strandden al vrij snel op praktische bezwaren. En het voor bewindspersonen kan het politiek weinig aanlokkelijk lijken om te moeten uitleggen hoe de Nederlandse inzet door een meerderheid van lidstaten is afgewezen, of verworden tot een onherkenbaar Europees compromis.
Gesloten deuren in Brussel
Hertzberger heeft ook gelijk dat de geheimhouding over het eindspel van Europese wetgeving (trilogen) democratisch schuurt. Nederland en de overige 26 lidstaten gaan dan achter gesloten deuren met het Europees Parlement in onderhandeling over het wetsvoorstel van de Europese Commissie. Maar voor het sluiten van compromissen bij ingewikkelde onderhandelingen zijn gesloten deuren nodig, zoals Hertzbergers partij NSC tijdens de formatie heeft ontdekt.
De Europese Raden waar kabinetsleden maandelijks aanschuiven namens Nederland moeten democratisch worden gecontroleerd in 27 nationale parlementen én in het Europees Parlement. Helaas is NSC mordicus tegen de volwassenwording van het Europees Parlement, zodat hun vertegenwoordiger daar, Dirk Gotink, (nog) geen initiatiefwetten kan schrijven. Iets wat Herzberger terecht betreurt. Gelukkig leggen initiatieven van Europarlementariërs wel steeds vaker de basis van nieuwe wetsvoorstellen van de Europese Commissie. Bijvoorbeeld teksten van Kim van Sparrentak (GroenLinks-PvdA) tegen het bewust verslavende ontwerp van online applicaties.
Nederlandse media
Hertzberger wijt het gebrek aan controle ook aan het feit dat Europese media nooit van de grond zijn gekomen, wegens gebrek aan gemeenschappelijk verhaal. Is inzetten op nationale media dan geen beter plan? NRC investeert daarom in EU-correspondenten die vanuit Brussel berichten over de laatste ontwikkelingen. En het is aan de politieke redacties in Den Haag om Kamerdebatten over Europastandpunten van het kabinet te volgen. Want één op de acht commissiedebatten in de Kamer gaan nu al over onderwerpen die in de Europese wetgevingsfabriek aan de orde zijn of zijn geweest en enkel nog moeten worden omgezet in Nederlandse wetgeving.
De informatiebank Europa.nu, waar redacteuren deze Kamerdebatten over Europese zaken decennia lang thematisch boekstaafden, kreeg geen subsidie meer van het vorige kabinet. Een motie van Volt om dit te herstellen werd helaas niet gesteund door NSC.
Daarnaast bestaat – nu al weer bijna vijf jaar – het onafhankelijke medium Brusselse Nieuwe. Maar gedegen inhoudelijke nieuwsgaring is niet gratis. Hopelijk nemen alle ministeries, senatoren en Kamerleden een betaald abonnement. Zodat onze huidige beleidsmakers voorzien van de laatste Europese ontwikkelingen op hun vakgebied de tegenmacht en transparantie op Brusselse ontwikkelingen kunnen bieden waar Hertzberger terecht om vraagt na haar vertrek uit de Kamer.
