Vaak gaat de aandacht voor post uit Brussel naar… nu ja, post uit Brussel. Maar kabinet en Kamer staan ook voor de verantwoording van internationale besluiten. Het verantwoorden van de miljarden aan uitgaven krachtens de “Comptabiliteitswet” is een belangrijk deel van de controlerende taak van de Kamer.
De EU, diplomaten en de krijgsmacht staan voor een enorme opgave. Het kabinet intensiveert structureel 19,3 miljard euro in de krijgsmacht. Waaraan en hoe die defensie-uitgaven in 2025 zijn uitgegeven, wat de diplomaten deden en de Nederlandse EU-inzet, dat staat in de jaarverslagen van de ministeries Defensie en Buitenlandse Zaken. Het is gebruikelijk dat over zo’n jaarverslag van een ministerie van gedachten wordt gewisseld in de relevante Kamercommissie. Vorig jaar duurde dat maar liefst drie uur, over het Defensie-jaarverslag 2024. Ook de jaarverslagen van sociale zaken, justitie, infrastructuur, asiel etc. zijn in de komende maanden aan de beurt.
Volle agenda
Dus, wat doen we met het Defensie-jaarverslag over 2025, vroeg commissievoorzitter Jan Paternotte (D66) op de ‘procedurevergadering’ van 9 april? “De aanwezige leden zwegen. Is er behoefte aan het gebruikelijke wetgevingsoverleg of het aanstellen van rapporteurs”, probeerde de voorzitter. En een briefing van de Algemene Rekenkamer?
“Als ons dat wordt aangeboden, lijkt me dat fatsoenlijk”, probeerde Kati Piri (Pro) nog, maar de andere aanwezige leden waren stil. De besluitenlijst concludeerde: geen debat, geen rapporteurs, geen briefing.
De optimist zegt: maar juist vanwege die drukke geopolitiek is de agenda te vol voor een financiële terugblik. Het is het argument dat de Kamerleden in de vergadering ook gebruikten. Ze hadden ook eerlijk kunnen zeggen: ik maak liever tijd voor een gesprek over het thema ‘Vrouw en defensie’ – een voorstel van Kamerlid Michelle Jagtenberg van D66 in dezelfde week. Of voor een bezoek aan de Task Force Drones in ’t Harde, een voorstel van groep-Markuszower.
Politieke spanning
Deze Kamerleden veronachtzamen een belangrijke taak als volksvertegenwoordiger. Net als de woordvoerders buitenlandse zaken, die hetzelfde besluit namen. Minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen (CDA) hoeft bovendien niet naar de Tweede Kamer te komen om de kabinetsinzet in de komende raadsvergaderingen Buitenlandse Zaken te verantwoorden.
De commissiedebatten Raad Buitenlandse Zaken van april en mei zijn bij voorbaat omgezet in schriftelijk overleg. Uitzondering: vorige week, op 16 april, was er nog wel een commissiedebat. Het schrappen van de debatten is een impliciete keuze voor: niet doorvragen, geen pers, politieke spanning noch de geur van wilde beesten rondom het Europese buitenlandbeleid. En dat in een tijd waarin de EU voor grote besluiten staat.
Teleurstelling
In de geopolitiek staan diplomaten en de krijgsmacht voor een immense opgave in de uitvoering van politieke besluiten. Die uitvoering vindt het kabinet-Jetten heel belangrijk, schreef het afgelopen vrijdag nog aan de Kamer.
Het was een reactie op het rapport van Laurens Dassen (Volt), die namens de hele Tweede Kamer aandacht vroeg voor de uitvoering. Niet alleen voorwaarts rennen, maar ook kijken hoe beleid in de praktijk landt. Leren van de ervaringen met de rechtmatigheid, doelmatigheid en effectiviteit van beleid past in dezelfde categorie. Voor dat debat nemen de defensie- en buitenlandwoordvoerders geen tijd – best voorstelbaar dat Pieter Duisenberg, president van de Rekenkamer, op de Verantwoordingsdag in mei zijn teleurstelling uit.
