Volgende week gaan de Europarlementariërs zich in Straatsburg buigen over de rol van de subcommissie Volksgezondheid (SANT). Een deal tussen de sociaaldemocraten, liberalen en christendemocraten heeft dit mogelijk gemaakt. Deze subcommissie houdt zich onder andere bezig met de Europese geneesmiddelenmarkt en paraatheid op mogelijke toekomstige gezondheidscrises. Ook het tegengaan van ongelijkheden in de volksgezondheidsector in alle lidstaten staat hoog op hun prioriteitenlijstje. 

Nu is de subcommissie Volksgezondheid nog onderdeel van de milieucommissie (ENVI), die zich naast volksgezondheid ook met milieubeheer en voedselveiligheid bezighoudt. Maar daar gaat straks misschien verandering in komen.

Subcommissies hebben minder gezag dan een volwaardige commissie binnen het Europees Parlement. Ze kunnen bijvoorbeeld geen wetsvoorstellen doen, maar leveren adviserende eindrapporten over hun beleidsonderwerp. Ook kunnen ze andere commissies binnen het Parlement niet zelfstandig adviseren.

Het ‘one health’-principe

Anja Hazekamp, Europarlementariër van de Partij voor de Dieren (PvdD), vindt het afscheiden van de subcommissie Volksgezondheid een heel slecht idee. “Het druist heel erg in tegen het ‘one health’-principe”, vertelt ze. Dit principe erkent dat de gezondheid en het welzijn van mensen, dieren en milieu onderling samenhangen, legt Hazekamp uit. Want door bevolkingsgroei en de uitbreiding van het leefgebied van de mens is er bijvoorbeeld meer contact dan ooit tussen mensen, en tussen mensen en wilde dieren. 

Anja Hazekamp noemt de coronapandemie als voorbeeld. “Daar zie je dat mensen en dieren bepaalde ziektes gemakkelijk naar elkaar kunnen overbrengen.” Zulke vraagstukken moeten volgens haar multidisciplinair worden aangepakt, en de afscheiding van de subcommissie Volksgezondheid heeft een averechtse werking. “De samenhang valt dan weg”, legt Hazekamp uit. 

Europarlementariër Ingeborg ter Laak (CDA) is het niet met Anja Hazekamp eens: “Meer aandacht voor gezondheid is juist een versterking en geeft binnen de verschillende commissies ook meer ruimte voor dieren en milieu.” “Laten we het niet te technisch maken, uiteindelijk zitten we allemaal in hetzelfde pand met hetzelfde doel: een gezond Europa.”

Zinloos of juist belangrijk?

De CDA-Europarlementariër benadrukt het belang van gezondheidszorg: “Vraag je een willekeurig persoon: ‘Wat is het belangrijkste in je leven?’, dan is de kans groot dat het antwoord ‘gezondheid’ is.” Ze vindt het daarom alleen maar “passend dat iets dat zo belangrijk is een eigen commissie krijgt.”

Maar volksgezondheid is helemaal geen verantwoordelijkheid van de EU, geeft Anja Hazekamp aan. “De verantwoordelijkheid ligt bij de Europese landen. Het zou daarom ook zinloos zijn om nog een aparte commissie hiervoor in het leven te roepen”, onderstreept de PvdD-Europarlementariër. In haar ogen zou deze commissie niets toevoegen aan het nationale volksgezondheidsbeleid.

Maar Ingeborg ter Laak gelooft dat een op zichzelf staande commissie voor volksgezondheid juist wel een goede aanvulling kan zijn. ”Een volwaardige gezondheidscommissie geeft terecht meer aandacht aan volksgezondheid bij Europese wetgeving”, vertelt ze. “Dat betekent niet dat we vanuit Brussel de zorg in Nederland willen inrichten, maar dat we in Europa het gesprek aangaan over gelijke gezondheidszorg voor alle Europeanen.”

Koehandel

Het besluit om de gezondheidscommissie af te scheiden is “een voorbeeld van koehandel”, stelt Hazekamp, “binnenpolitiek, handjeklap, het is maar hoe je het noemt.” Er wordt namelijk gespeculeerd dat het besluit samenhangt met de benoeming van de Eurocommissarissen Hadja Lahbib en Jessika Roswall, wiens hoorzitting erg slecht ging. 

In de wandelgangen hoort Brusselse Nieuwe vermoedens over de voornaamste beweegreden van de christendemocraten (EVP) om voor de afscheiding te pleiten: pesticiden. De Europese Volkspartij is over het algemeen tegen sterke regulering op dit gebied, en zou hebben gewild dat de gezondheidscommissie over pesticiden zou gaan. Met de hoop dat het pesticidenbeleid in hun voorkeursrichting wordt gebogen. Maar in de voorlopige deal blijft de eindverantwoordelijkheid hiervoor nog bij de milieucommissie. 

Er is nog iets waar Hazekamp bang voor is. “Het achterliggende doel van dit voorstel was om de farmaceutische industrie meer invloed te geven”, betoogt ze. En de Partij voor de Dieren vindt de invloed die deze industrie op de besluitvorming in het Europese Parlement heeft nu al te groot. Die groeiende invloed kan de transparantie en onafhankelijkheid van de besluitvorming in het Parlement aantasten, geeft Anja Hazekamp aan. 

Tijdens de Straatsburg-sessie gaat het Parlement ook stemmen over de afscheiding van de subcommissie Defensie (SEDE) van Buitenlandse Zaken (AFET).