Liesje Schreinemacher werd als politiek talent naar Brussel gehaald en ging aan de slag als Europarlementariër namens de VVD. Nog voor haar termijn afliep stapte ze als minister van Buitenlandse Handel in het kabinet Rutte-IV, wat al snel klapte op het asielbeleid. Schreinemacher bleef nog een jaar aan als demissionair minister, raakte in verwachting, keerde terug als minister en raakte opnieuw in verwachting. Tijdens haar tweede verlof zag ze op www.werkenvoornederland.nl een vacature als adjunct-secretaris-generaal bij de Benelux-Unie, waar ze in januari dit jaar begon. 

Je hebt in korte tijd een indrukwekkend CV opgebouwd. Is het niet te snel gegaan?

“Als ik het voor het kiezen had gehad was ik langer gebleven. In het Europees Parlement had ik net de goede dossiers te pakken, maar na tweeënhalf jaar belde Mark en dan zeg je natuurlijk geen nee. En anderhalf jaar later viel ons kabinet. Dus ik heb in korte tijd twee mooie functies vervuld in de politiek, al was het snel voorbij.”

Vind je het jammer dat het zo is gelopen? 

Schreinemacher denkt even na en zegt dan met lichte twijfel: “Nee, ik zit nu ook op een heel mooie plek.”

“Maar mijn vorige functies waren uniek.”

Ga je de harde politiek niet missen nu je bij de Benelux-Unie zit?

“Nou, ik… Ik weet het niet, ik mis het niet echt. Het leuke aan mijn functie hier is dat ik nog steeds de telefoon kan oppakken en een minister kan bellen als ik vind dat bepaalde wetgeving anders moet.”

Ik heb het gevoel dat het politieke dier nog steeds in je zit.  

“Dat gaat nooit helemaal uit mijn systeem. Ik spreek nog steeds veel mensen uit Den Haag, morgen komt minister David van Weel hier een kop koffie drinken. Zo blijf ik toch betrokken bij wat er voor en achter de schermen gebeurt. Of ik ooit nog terugkom in de politiek? Zeg nooit ‘nooit’.”

Mensen zeggen weleens over de Benelux dat het grijs en belegen is. Ben jij daar niet te jong voor? 

“Juist niet. Het heeft een reden dat ik hier ben neergezet in plaats van een oude grijze meneer die twee jaar voor zijn pensioen zit.”

Een frisse wind? 

“Zeker. Een wind in de rug want onze lidstaten willen volop investeren in de Benelux-samenwerking. Als je bijvoorbeeld ziet met hoeveel positiviteit de Belgische premier Bart de Wever over de Benelux spreekt. Of Rob Jetten die tijdens zijn eerste persconferentie zegt dat hij de Benelux-samenwerking wil opschroeven, dan voel ik echt momentum.”

De Wever zei tijdens de HJ-schoollezing in Amsterdam dat hij hoopte dat Benelux in de toekomst het kloppend hart van de Europese Unie wordt. 

“Dat klinkt mij als muziek in de oren.”

Is ‘kloppend hart’ niet een beetje overdreven? 

“Nee, waarom zou het overdreven zijn? Wij zijn als Benelux-landen samen de vierde economie van de Unie, dus waarom zouden wij geen voortrekkersrol kunnen spelen?”

Hoe zou die voortrekkersrol er uitzien?

“In artikel 350 van het Verdrag van de Werking van de EU staat dat de Benelux-Unie sneller mag integreren dan de rest van de Unie. Als er dossiers zijn waarop ze het met de 27 lidstaten niet uitkomen, kunnen wij in de Benelux alvast een en ander uitproberen.”

Noem eens een voorbeeld?

“Sinds 2021 hebben we tussen de Benelux-landen wederzijdse diploma erkenning. Dus als je in Nederland een diploma haalt, wordt dat diploma ook erkend in België en Luxemburg zonder dat je eindeloze procedures hoeft te doorlopen. Ook de Baltische staten doen aan deze afspraak mee en Polen en Ierland willen graag aansluiten. Een goed voorbeeld van Benelux-beleid dat overvloeit naar andere EU-lidstaten.”

Ik vraag naar meer geslaagde voorbeelden van Benelux-beleid dat overvloeit naar andere EU-lidstaten, maar daarvan zijn er niet veel. Dat valt me tegen.

“Het is inderdaad de bedoeling dat meer landen zich aansluiten op Benelux-beleid, dat zich als een inktvlek over heel Europa moet verspreiden. Maar zoiets vergt veel vertrouwen in elkaar. Een bekend voorbeeld waarbij dat wel goed lukte is het Schengenverdrag dat tussen de Benelux-landen begon en waar nu 29 landen deel van zijn.”

Soms maakt één van de Benelux-landen deel uit van een andere Europese kopgroep, zoals Nederland in de E6. Wringt dat met België en Luxemburg?

“Ik denk het niet. Afhankelijk van het onderwerp is het soms juist logisch om in andere samenstellingen te werken, dat doen België en Luxemburg ook.”

Zijn er dan nooit kwesties waar jullie het over oneens zijn?

“Natuurlijk zijn die er. Luxemburg is bijvoorbeeld erg terughoudend in het integreren van de kapitaalmarktunie, terwijl Nederland daar nu juist voor openstaat. Maar er is een grote gunfactor tussen onze landen. We geven elkaar de ruimte.”

Er schiet mij ineens te binnen dat België een vignet wil invoeren van honderd euro voor buitenlanders die over Belgische snelwegen rijden. 

“Dat vignet is ons tegen het zere been. Maar zoiets wordt op hoger politiek niveau besloten. Ik kan niet De Wever opbellen en vragen ‘waar bent u mee bezig?’ Dat mag Jetten doen.”

Schreinemacher was in Nederland de eerste minister ooit die met zwangerschapsverlof ging. Hoewel het destijds bijzonder voelde om de eerste te zijn, heeft alle media-aandacht rondom haar zwangerschap een dubbel gevoel achtergelaten.

“Het is teleurstellend dat het alleen maar over mijn zwangerschap gaat als je mij als minister opzoekt op internet. Ik heb als onervaren minister een lastig dossier door de Eerste Kamer gekregen (CETA, het handelsverdrag tussen de EU en Canada) maar daar hoor je niemand meer over. Tegelijkertijd word ik in Den Haag nog regelmatig aangesproken door vrouwen die het mooi vinden dat ik het allebei heb gedaan. Als het vrouwen inspireert op hun ambities na te jagen is dat natuurlijk ook wat waard.”

Worden vrouwen in de media anders behandeld dan mannen?

“Natuurlijk was het de eerste keer dat een minister met zwangerschapsverlof ging dus ik snap wel waarom er veel media-aandacht naartoe ging. Tegelijkertijd vraag ik me af hoeveel stukken er verschenen toen bijvoorbeeld Vincent Karremans zijn derde kreeg, ongeveer op de dag dat hij begon als minister van Infrastructuur en Waterstaat.”

Wil je meer van dit soort interviews lezen? Neem dan een kijkje bij onze thematische nieuwsbrieven. Of het nu gaat om klimaat, mobiliteit, defensie of de rechtsstaat: per onderwerp zet de redactie elke twee weken alle ontwikkelingen op een rijtje. Abonneer je nu en ontvang verdiepende verhalen, interviews en nieuws rechtstreeks in jouw mailbox.