“Voor het bestuur is het heel fijn als je in je eerste week mag vertellen dat je 800 miljoen euro hebt binnengehaald”, vertelt Gijs de Kruif over het recordbedrag van 831 miljoen euro aan Europese financiering van de provincie Utrecht tegen Brusselse Nieuwe. “Maar ik sta op de schouders van mijn voorganger.” Hij prijst het werk van zowel oud-gedeputeerde Mirjam Sterk, sinds februari minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport, als het team van Sjors Aartsen, coördinator Europese Zaken en voormalig lobbyist.

Het dossier Europa is even wennen voor de voormalig directeur-bestuurder van het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug. “Het is intensiever dan ik vooraf had verwacht”, vertelt de gedeputeerde lachend over zijn eerste weken in het provinciehuis. “Ik dacht dat ik iets over Europa wist, maar het zit toch anders in elkaar.” 

“Het subsidielandschap is in de afgelopen zeven jaar sowieso veranderd”, vult Aartsen aan. Sommige budgetten zijn naar voren gehaald, bedragen zijn gestegen door inflatie en partners hebben zich ontwikkeld. Van de Utrechtse 831 miljoen euro subsidie ging het meeste geld naar de universiteit, het UMC en ProRail. De provincie is de meest competitieve regio van Europa.

Rol van de provincie

“We hebben de afgelopen jaren veel geïnvesteerd in een faciliterende en netwerkende rol in de regio”, zegt Aartsen. “Ik merk dat andere provincies daar soms anders over denken.” In de praktijk leidt dat tot themabijeenkomsten, afspraken met subsidie-experts en pogingen om iedereen erbij te betrekken. Niet alleen de gemeenten, maar ook kennisinstellingen en het bedrijfsleven. 

Maar dat is niet makkelijk. De Europese besluitvorming is volgens Aartsen in de afgelopen jaren een stuk complexer geworden: “Toen ik hier in 2020 begon met werken, bestond het team Europese zaken uit drie mensen. Dat zijn er inmiddels negen.” De provincie heeft lobbyisten, subsidieadviseurs en twee vaste medewerkers in Brussel in dienst. Zo probeert Utrecht bij te blijven met de Europese ontwikkelingen. Daarbij voorzien lobbyisten volgens Aartsen niet enkel in de uitvoering van de lobby, maar ook in strategisch advies en analyse. 

Herkent de gedeputeerde dat beeld van de lobbyist als samenwerkingspartner? “Ja, dat herken ik zeker”, antwoordt De Kruif. “Maar ik hoef niet zo heel veel te zeggen, want Sjors weet dit op dit moment beter dan ik.”

Papierberg

Die extra inhoudelijke ondersteuning is geen overbodige luxe. De gemiddelde Europese subsidieaanvraag is een papieren doolhof en daar hebben vooral het mkb en kleinere gemeenten moeite mee. De Kruif, voormalig wethouder in Woudenberg, illustreert: “In kleinere dorpen is Europa niet of nauwelijks een thema en dat is precies het probleem. Zij profiteren minder dan zou moeten.” Hoewel de provincie de Europese subsidiemogelijkheden promoot, ligt er volgens Aartsen ook verantwoordelijkheid bij de Europese Commissie: “Als aanvragen uitmonden in 95 pagina’s tekst met ingewikkelde berekeningen, moet je niet verbaasd zijn dat mkb’ers afhaken.”

Op 6 en 7 mei brengt De Kruif zijn eerste bezoek aan Brussel. In eerste instantie maakt hij kennis met diplomaten, ambtenaren van de Europese Commissie en het Comité van de Regio’s. Het samenwerkingsverband van het Huis van de Nederlandse Provincies, volgens Aartsen een “verborgen parel”, mag daar niet bij ontbreken. Later volgen inhoudelijke gesprekken over onder meer landbouw, milieu en huisvesting. Dan verschijnen ook lobbyorganisaties en Europarlementariërs in het programma.

“Er is te veel om alles op te pakken”, ziet De Kruif. De provincie moet daarom prioriteiten stellen. Utrecht investeert vooral in onderzoek en innovatie en trekt daarvoor op met regio’s als Kopenhagen, Catalonië en Gent. En natuurlijk de hete actualiteit: de energieproblemen zorgen ervoor dat vanaf 1 juli er een aansluitstop voor het stroomnet komt in de regio Utrecht. Ook dat hoopt de provincie met hulp in Brussel aan te pakken.

Strijd om de Europese begroting

Ondanks alle inhoudelijke thema’s en samenwerkingen, gaat het grootste gespreksonderwerp toch weer over geld: de Brusselse meerjarenbegroting, ofwel het Meerjarig Financieel Kader (MFK). “Dat gaat ons hard raken”, waarschuwt Aartsen. “Niet alleen ons, maar alle instellingen in Utrecht. We hebben het over 831 miljoen euro. Daar hangen bijna elfduizend banen mee samen.”

Aartsen vreest dat decentrale overheden in de nieuwe begroting vooral uitvoerder worden in plaats van vormgever van het beleid. “Er is minder ruimte voor ons binnen zowel het gezamenlijk landbouwbeleid als het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling, terwijl dat onze kracht is”, zegt hij. Heeft het Nederlandse kabinet daar oog voor? Aartsen is er niet gerust op: “Ik snap dat het Rijk de begroting op orde moet hebben, maar de eenzijdige focus op de nationale afdracht verbloemt de bredere belangen die we als Nederland hebben.” 

Genoeg te doen dus voor de kersverse gedeputeerde. “Mijn voorgangster was ontzettend ingevoerd en enthousiast”, besluit De Kruif. “Dat zijn grote schoenen om te vullen.”

Meer van dit soort interviews? Elke week verstuurt de redactie vier thematische nieuwsbrieven met verdiepende verhalen, interviews en nieuws. Of het nu gaat om klimaat, mobiliteit, defensie, migratie of landbouw: de redactie volgt alle ontwikkelingen in Brussel, Straatsburg en Den Haag. Blijf op de hoogte en abonneer je nu.