“Wil jij net als ik 10.000 euro per maand verdienen van achter je laptop op het strand in Marbella?” Na dit soort berichten op sociale media volgt vaak een aanbieding voor een financiële cursus. ‘Finfluencers’, financiële vloggers en bloggers, kunnen veel geld verdienen met zulke inhoud. Maar lang niet allemaal zijn ze betrouwbaar.
Het probleem is groot genoeg om in Brussel op de agenda te komen. De Portugese Europarlementariër Lidia Pereira wil een Europees keurmerk invoeren. “Het is belangrijk dat mensen onderscheid kunnen maken tussen wie hen wil bedriegen en wie hen wil informeren”, schrijft de sociaaldemocraat. Pereira wil vooral jongeren beschermen.
Half miljoen
In Nederland houdt de Autoriteit Financiële Markten (AFM) toezicht op financiële cowboys op sociale media. Een aantal jaar geleden deelde de AFM hoge boetes uit aan finfluencers die zich niet aan de regels hielden. Zo kreeg iemand die vermogensbeheerder Grinta Invest aanprees een boete van een half miljoen euro. Grinta Invest beschikte niet over een vergunning en ging er met het geld van klanten vandoor, aldus de AFM.
Bij de AFM is finfluencing inmiddels een bekend fenomeen. Op hun site waarschuwen ze dat makers van online inhoud niet zomaar alles mogen zeggen over beleggen. Ze noemen een aantal valkuilen: advies geven zonder onderbouwing, samenwerken met beleggingsbedrijven zonder vergunning, en het aanprijzen van risicovolle beleggingen.
Nederlandse regels
In 2023 werden al Kamervragen gesteld over de gevaren en regulering van finfluencing. Zo wilde toenmalig VVD-Kamerlid Eelco Heinen weten welke maatregelen het kabinet nam tegen de risico’s en vroeg Inge van Dijk (CDA) een jaar later om strengere regels.
Uit de antwoorden bleek dat er in Nederland wel regels bestaan voor influencers in het algemeen. Zo moeten zij zich houden aan de Mediawet. Die verplicht hen duidelijk te zijn over commerciële boodschappen en minderjarigen te beschermen tegen schadelijke inhoud. Ook wijst de AFM op de Reclame Code Social Media & Influencer Marketing. Daarin staat dat online reclame herkenbaar moet zijn en dat de maker moet vermelden dat hij of zij geld ontvangt van een adverteerder.
Geen nieuwe regels
Voor finfluencing bestaat nog geen juridische definitie. Finfluencers mogen zonder vergunning geen persoonlijk beleggingsadvies geven, maar wel beleggingsaanbevelingen. Daarbij gelden regels: hun identiteit moet bekend zijn, ze moeten transparant zijn over hun eigenbelang en over waar ze hun informatie vandaan halen.
Tijdens een rondtafelgesprek in de Tweede Kamer in 2024 zag de AFM nog geen reden voor nieuwe regels. De autoriteit zet in op preventie en bewustwording. Met de campagne ‘check je aanbieder’ helpt de AFM consumenten na te gaan of een aanbieder bekend is en onder toezicht staat.
Europees keurmerk
In Nederland bestaat er wel een certificaat voor influencers in het algemeen. Meer dan 1.100 Nederlandse influencers hebben het certificaat. Bekende namen zijn Geraldine Kemper en Bram Krikke.
Europarlementariër Pereira wil nu een Europese versie van dit model invoeren. In het vrijwillige keurmerk komen standaarden voor transparantie en informatiekwaliteit. Ook komen er ethische richtlijnen over hoe finfluencers met consumenten moeten omgaan. En platforms worden opgeroepen hun gebruikers te wijzen op de risico’s van investeren. Pereira hoopt dat consumenten hierdoor meer vertrouwen krijgen in kapitaalmarkten en hun spaargeld gaan investeren. Goed voor henzelf, en voor de Europese economie. “Financiële geletterdheid is een voorwaarde voor ieders vrijheid”, sluit ze af.
Lees alles over finfluencers, beleggen en keurmerken in de Nieuwsbrief Van economie tot euro. Abonneer je nu en ontvang elke twee weken verdiepende verhalen over economie van Emma du Chatinier.
