Kindermisbruik wordt harder aangepakt in Europa. Het Europees Parlement en de lidstaten hebben een akkoord bereikt over nieuwe regels. Zo gaan er strengere straffen gelden, wordt de verjaringstermijn opgerekt naar 32 jaar en wordt digitaal misbruik harder aangepakt.

CDA-Europarlementariër Jeroen Lenaers is blij met het resultaat. Hij onderhandelde namens het Parlement over de nieuwe regels. “Vier jaar geleden klopte een Nederlandse vader (Marcel Jeninga, red.) bij mij aan. Zijn dochter was misbruikt door de buurman. Ze kwamen er tijdens het strafproces achter dat hij gebruik had gemaakt van een pedohandboek – een instructiegids van ongeveer 600 pagina’s waarin tot in detail staat beschreven hoe je het vertrouwen van kinderen kunt winnen, hoe je ze kunt misbruiken en hoe je dat vervolgens onopgemerkt kunt blijven doen. Ik kwam erachter dat het boek in Nederland en heel Europa niet verboden was.”

Lenaers stapte met de vader naar de Europese Commissie, gewapend met een kopie van zo’n pedohandboek. “Dat was een van de redenen dat de herziening van de wet tot stand is gekomen”, zegt hij.

Het pedohandboek wordt dus verboden? 

“Ja. Het is heel mooi voor die vader. Hij heeft daar een enorme strijd voor gevoerd. Plus, los van het onderwerp, vind ik het ook mooi dat een initiatief van één enkele vader uit Nederland vier jaar later leidt tot een nieuwe Europese wet waardoor dit soort praktijken in heel Europa verboden worden. Het geeft op een of andere manier – het is moeilijk onder woorden te brengen – veel voldoening. Het is het meest persoonlijke waar ik ooit aan heb gewerkt.”

Het akkoord weerspiegelt alleen niet helemaal de inzet van het Parlement. Zo is er een verjaringstermijn van 32 jaar, terwijl het Parlement deze het liefst zag verdwijnen. 

“Het is een compromis. Er zijn een aantal onderdelen die niet zo ambitieus zijn als wij graag gewild zouden hebben. Maar ik kan oprecht zeggen dat dit het maximaal haalbare is wat er op Europees niveau mogelijk is in deze context.”

Naast het verbieden van pedohandboeken bevat het akkoord meer nieuwe maatregelen. Zo wordt het organiseren van sekstoerisme strafbaar, net als grooming: het benaderen van een kind onder de leeftijd van seksuele toestemming met de bedoeling een ontmoeting voor te stellen. Ook het livestreamen van misbruik en sextortion – het chanteren van kinderen met misbruikmateriaal – zijn voortaan strafbaar. Ten slotte wordt ook het gebruik van AI-systemen die specifiek zijn ontworpen voor het genereren van kindermisbruikmateriaal aangepakt: wie zo’n systeem aanschaft, bezit of verspreidt, is strafbaar.

De onderhandelingen verliepen moeizaam, terwijl het Parlement met een overweldigende meerderheid voor strengere regels was. Hoe kan dat?

“Ja, het ging moeizaam. In die zin dat iedereen het over de inhoud en ernst van kindermisbruik eens was. Er is niemand die zegt: daar hoef ik niets aan te doen. Maar je merkt wel dat ik – samen met het Parlement – heel erg keek naar het perspectief van de slachtoffers. Hoe je hen echt kan helpen. Terwijl de lidstaten vooral kijken naar hun huidige rechtssystemen. Die zijn allemaal een beetje anders en die zijn lastig te veranderen. Zij keken niet alleen maar naar het doel, maar ook naar hoeveel gedoe en werk het oplevert om dat allemaal te veranderen. Dat leidde tot moeizame discussies.”

Ging dat vooral over de verjaringstermijn?

“In de laatste onderhandelingsronde ging het over twee belangrijke zaken. De verjaringstermijn, waar het Parlement duidelijk ambitieuzer was dan de lidstaten. Ook met een goede reden: we weten gewoon dat slachtoffers van kindermisbruik pas op veel latere leeftijd in staat zijn om aangifte te doen.”

“Het ging ook over grooming als delict. In veel wetgeving wordt onderscheid gemaakt tussen de leeftijd waarop je juridisch seksuele activiteiten kunt ondernemen en kinderen daarboven. Je ziet dat de groep kinderen, die weliswaar juridisch gezien al consent kunnen geven maar nog geen achttien zijn, een hele populaire doelgroep is voor grooming. We waren bang dat die groep op dat artikel buiten de boot zou vallen. Daar hebben we hele serieuze discussies over gehad. Maar daar zijn we uiteindelijk op een goede manier uitgekomen.”

Europa gaat over het algemeen niet over het strafrecht. Dat is iets van de lidstaten. Waarom moet dit wel in Europa geregeld worden?

“Mijn principiële opvatting is dat het voor de bescherming van een kind niet zou mogen uitmaken waar het in de Europese Unie geboren is of woont. Vanuit de EU zijn we heel terughoudend in het harmoniseren van strafrecht, en dat snap ik ook. Maar er zijn een aantal onderdelen waar het kan, en kindermisbruik is daar één van.”

Hoe is het dan toch gelukt om de lidstaten over de streep te trekken?

“We hebben de druk bij de lidstaten en het voorzitterschap neergelegd. Ook hebben we bij verschillende lidstaten die moeilijk deden via politieke families in het Parlement druk gezet op regeringspartijen met de vraag: Is het echt noodzakelijk om zo moeilijk te doen? Dat soort kleine dingen hielpen uiteindelijk om een mandaat te krijgen en dit resultaat te boeken.”

“Over de laatste onderhandelingsronde ben ik gewoon heel tevreden. We hebben toezeggingen gekregen op grooming, ook voor oudere kinderen. We hebben voor de ergste categorie misdrijven op het gebied van kindermisbruik een verjaringstermijn van 32 jaar gekregen, wat nog hoger is dan wat de Europese Commissie had voorgesteld. Dus dat is gewoon heel goed.”

Is afschaffing van de verjaringstermijn niet beter?

“Ja, dat is het beste natuurlijk. Maar in deze situatie is het 32 jaar vanaf het moment dat een kind volwassen is. Dus dan kom je op een leeftijd waarbij slachtoffers van kindermisbruik tot hun vijftigste de kans krijgen om aangifte te doen en een proces te starten. Dat is vergeleken met de huidige situatie in sommige lidstaten gewoon een enorme vooruitgang.”

Hoe nu verder?

“Het akkoord is er nu. Dat wordt nagekeken door juristen, vertaald en daarna kunnen we er over stemmen. Daarna wordt het geïmplementeerd.”

Duurt nog wel even dus. 

“De lidstaten gaan het na de stemming implementeren. Dat kan een aantal jaar duren.”

Is dat te lang?

“Voor mij voelt dat gevoelsmatig heel lang aan. Ik ben blij met het resultaat en ik zou het liefst hebben dat het gisteren al overal in Europa van kracht was. Maar ik weet ook dat dat niet realistisch is en dat het voor sommige lidstaten echt een flinke operatie is om het strafrecht aan te passen – zeker met die verjaringstermijnen. Ik heb me er dus bij neergelegd dat we nog even moeten wachten.”

Nieuwsgierig naar de gevolgen van deze wet voor Nederland? Blijf op de hoogte met de Dagvangst. Deze dagelijkse nieuwsbrief verschijnt elke ochtend rechtstreeks in jouw mailbox en bevat het laatste Europese nieuws dat voor Nederland van belang is. Steun ons en abonneer je nu.