Iedere Commissievoorzitter bereidt het jaarlijkse juichmoment anders voor. Jean-Claude Juncker trok zich wekenlang terug in de bergen, met stapels boeken. Ursula von der Leyen oefent haar versie liever bij haar eigen college van Eurocommissarissen, onder wie Wopke Hoekstra, en bij de fractievoorzitters in het Europees Parlement. Welke woorden woensdag door het Parlement galmen, is ook voor hen ongewis. Ze weten namelijk niet of, en hoe, Von der Leyen de feedback verwerkt.
Normaal gesproken is de Europese troonrede een mooie gelegenheid om de successen van Europa op te sommen. Maar dit jaar is het anders, vertelt Clingendael-onderzoeker Adriaan Schout. “Alles ligt moeilijk. De begroting, klimaat en de deregulering. Dat bijt elkaar”, vertelt hij. “En dan zijn er ook nog de naderende verkiezingen in Frankrijk en de verkiezingen in Duitsland. Normaal ben ik niet zo geïnteresseerd in de State of the Union, maar dit jaar wel.”
Vorig jaar sprak Ursula von der Leyen over een Europa “in gevecht”. Haar beloftes zorgden voor verdeeldheid in Straatsburg en Den Haag. Lees hier een analyse van de toespraak van vorig jaar.
Opkomst van radicaal-rechts
Brussel kijkt uiteraard ook naar de politieke wind in de lidstaten. Naast de uitslag in Saksen-Anhalt leidt de radicaal-rechtse Marine Le Pen in de peilingen voor de Franse presidentsverkiezingen, die komend voorjaar plaatsvinden.
Binnen de christendemocratische partij van Von der Leyen speelt het vraagstuk over hoe ze met radicaal-rechts moeten omgaan ook. De christendemocraten werken in het Europees Parlement uit principe niet samen met de conservatieve en radicale partijen op de rechterflank, maar afgelopen jaar werden regelmatig meerderheden gevonden met steun van diezelfde rechterflank.
“Alles ligt gevoelig”, vertelt Schout. “Binnen haar eigen partij vinden sommigen dat een samenwerking met de rechterflank moet kunnen, terwijl anderen zich ertegen verzetten. Dit is voor haar echt een lastige opgave.”
Het volledige verhaal over de State of the Union verscheen deze week in de nieuwsbrief Europa achter de sterren, samen met verhalen over onder andere de uitbreiding van het Europese elektriciteitsnet, premier Rob Jetten die zich verzet tegen versoepeling van het Europese klimaatbeleid, en de verdeeldheid binnen Pro over de keuze voor een partijfamilie in Europa. Pro-Europarlementariërs spreken van een “zware periode”.
Wil je deze verhalen ontvangen? Abonneer je dan nu op Europa achter de sterren.
