Tweede Kamerlid Felix Klos (34) stelt voor om af te spreken bij de viskraam naast het Binnenhof, waar hij altijd haring haalde toen hij als speechschrijver werkte voor Alexander Pechtold en Sigrid Kaag. Met glunderende ogen vertelt hij hoe de oorsprong van de Europese Unie daar op het Binnenhof ligt, waar Winston Churchill een jaar na de oorlog in de Ridderzaal sprak over de Verenigde Staten van Europa.

De Engelsman werd Klos’ grote held, over wie hij het boek ‘Winston Churchill. Vader van Europa’ schreef. Dat bleek het startschot van zijn politieke carrière. Klos houdt van Europa zoals hij ook van Nederland houdt en ziet het als zijn missie om het Europese project te beschermen en te versterken.

Het klinkt alsof Volt beter bij je past.
“D66 is de eerste en enige serieuze pro-Europapartij in Nederland.”

Voordat Klos op 12 november werd geïnstalleerd als Tweede Kamerlid werkte hij anderhalf jaar als chief of staff bij D66 in het Europees Parlement.
In Brussel zat je in het epicentrum van jouw Europese droom. Waarom ben je vertrokken?
“Dat is een heel bewuste keuze geweest. Net als in de vroege jaren vijftig beleven we nu een periode waarin Europeanen een sterker Europa willen, maar die stap moet in de politieke hoofdsteden worden gezet. De sleutel ligt in handen van nationale regeringen, dus daar kan ik de grootste invloed hebben.”  

Snappen ze in Den Haag hoe Brussel werkt?
“Ja en nee. Wat Nederland bijzonder maakt is dat we al vroeg in de Europese besluitvorming invloed uitoefenen en niet alleen achteraf iets vinden van Europese wetten die we hier moeten implementeren.”

“Tegelijkertijd zie ik dat niet iedereen in de Tweede Kamer de Brusselse wetgevingsmachine door en door begrijpt. En dat is logisch, want de Europese democratie is in haar ondoorzichtigheid – wat mij betreft een grote tekortkoming – radicaal anders ingericht dan de Nederlandse.”

Je kan ook zeggen dat Nederlandse politici beter hun best zouden moeten doen om de EU te doorgronden.
“Het gaat er in Brussel niet alleen om of je de weg weet te vinden. Het vorige kabinet stuurde een briefje over migratie naar de verkeerde instantie en ging een uitzondering op stikstofregels vragen terwijl Nederland zich al jarenlang niet aan de Europese regels houdt. Dit kabinet is ook niet perfect, maar de houding is wel veranderd. We doen weer mee.”

Denk je dat Europa belangrijker is geworden voor Nederland?
“Absoluut. Door de dreiging vanuit Rusland groeit het besef dat Europa niet alleen een economisch samenwerkingsverband is maar dat we elkaar ook nodig hebben voor onze veiligheid. Dat we niet langer op steun vanaf de andere kant van de oceaan kunnen rekenen, speelt natuurlijk ook mee.”

Dus Europa wordt hechter door dreigingen van buitenaf.
“Daarom ben ik ook optimistisch dat Europa hier sterker uitkomt. In alle lagen van de bevolking is massale steun voor een sterker Europa: men beseft dat onze veiligheid niet in handen kan zijn van Donald Trump en dat onze welvaart niet in handen kan zijn van Xi Jinping. De slogan die Boris Johnson ooit voor de Brexit gebruikte, ‘Take back control’, geldt nu des te meer voor Europa.”

Kunnen we de controle terugnemen?
“Europa heeft de grootste consumentenmarkt ter wereld en een enorm hoogopgeleide beroepsbevolking. Wij hebben de potentie om de wereld om ons heen in grote mate te beïnvloeden en die potentie moeten we benutten.”

Als externe dreigingen zorgen dat Europa zich verenigt, kan ik me voorstellen dat een EU-voorvechter die dreigingen ook als een positieve kracht kan zien.

Het gezicht van Klos vertrekt en hij tuurt een poosje in de verte.
“Het is een soort wrange positieve uitkomst van iets dat in zichzelf negatief is.”

Elk nadeel heb z’n voordeel?
“Als Ajax-fan vind ik dat een mooie uitspraak, maar het is te lichtzinnig. Natuurlijk ben ik niet blij dat we niet meer weten of de Verenigde Staten ons beschermen, of met de tragische oorlog in Oekraïne die elke dag onschuldige levens kost.”

Klos zwijgt even, en zegt dan terwijl de pijn in zijn stem hoorbaar is: “Wat ik moeilijk vind, is dat we het zó ver laten komen. Dat we onszelf telkens in de grote pijn van afhankelijkheid drijven en Europa pas in actie komt als het écht niet anders kan. Terwijl het juist de opdracht van politici is om in te grijpen ver voordat de wal het schip keert.”

Hoe ga jij dat beter doen?
“Door allerlei constructieve ideeën tegen de muur te gooien. Ik wil bijvoorbeeld dat Nederland zich inzet voor het afschaffen van het veto in Europa want die veto’s werken verlammend: het lukt 27 landen samen niet om tot besluiten te komen. Ik heb daar drie moties over ingediend, minister Berendsen en de premier gaan er nu mee aan de slag.”

Dit verhaal kon alleen gemaakt worden dankzij lezers die Brusselse Nieuwe steunen. Tijdens het reces publiceren we uitgebreide interviews, achtergronden en reportages als deze. Wil je die na de zomer blijven ontvangen? Neem een abonnement en zorg dat we dit soort verhalen kunnen blijven maken.

Dus we zouden van die veto’s af moeten, ook als dat betekent dat Nederland daardoor de macht verliest om ongunstige beslissingen tegen te houden?
“Je kan soms pech hebben.”

Ik leg Klos een hypothetische situatie voor: Europa krijgt een dictator, en hij heet Felix Klos.
Wat zou dictator Klos doen nu hij alle macht in handen heeft?
“Direct de macht teruggeven aan de mensen omdat iedere vorm van dictatuur fout is.”

“Fout antwoord”, zeg ik. Klos wil pas aan het gedachte-experiment meedoen nadat ik hem ervan overtuig dat de fictieve dictator de macht legitiem heeft verkregen en alle Europeanen hem steunen.

“Wat een luxepositie”, stamelt hij, om na even denken te vervolgen: “Dan zou ik zorgen dat Europa zichzelf kan verdedigen. Dat is goed voor onze directe veiligheid tegen de dreiging vanuit Rusland, maar het is ook een voorwaarde om onafhankelijk te worden van de Verenigde Staten. Nu nog worden we telkens teruggefloten als we meer zelf proberen te doen, terwijl Europa haar lot in eigen hand moet hebben.”