“Ik ben best wel Europa-minded”, trapt wethouder Hedwich Rinkes (CDA) uit Heerenveen af. Sinds 2020 is ze verantwoordelijk voor cultuur, financiën, circulaire economie en internationale betrekkingen. Dat laatste is volgens haar vanzelfsprekend. “We moeten samen, vanuit alle lagen, in Europa investeren, in plaats van ons enkel op onze eigen postzegel te focussen.”

Volgens Rinkes leert Heerenveen van andere EU-landen, bijvoorbeeld van een Griekse partij die informatie deelde over inkoopbeleid. Maar vanuit Europa komen vooral ook subsidies. Dat raakt zowel de gemeente als haar eigen portefeuille financiën: tot nu toe heeft Rinkes ieder jaar moeten bezuinigen. 

Eenrichtingsverkeer

Rinkes maakt zich nog geen zorgen om het afnemen van die budgetten vanaf 2028. In de nieuwe meerjarenbegroting stelt de Europese Commissie voor om de subsidies voortaan via de nationale overheden te laten lopen in plaats van dat deze direct naar de gemeenten gaan. Veel regionale bestuurders uitten kritiek op de plannen, maar daar wil Rinkes niets van weten. “Dat vind ik te voorbarig. Ik vind dat we van de Rijksoverheid mogen verwachten dat ze oog hebben voor de regio.”

Subsidies en kennisuitwisseling. Europa lijkt net eenrichtingsverkeer. Maar volgens Rinkes is dat niet zo. Heerenveen heeft Europa namelijk ook wat te bieden.  “Friesland is koploper in de circulaire economie.” Waar grote bedrijven om uitstel vragen, maken de lokale ondernemingen vaart met de energietransitie. “Wij laten zien hoe het wel kan. Daar zijn onze aarde, bedrijven en Europa bij gebaat.”

Aankloppen in Brussel

Rinkes reist zelf meerdere keren per jaar naar Brussel. Daar laat ze de stem horen van het bedrijfsleven uit haar gemeente en geeft ze feedback op de Europese regelgeving. Ze doet dit echter niet alleen. De gemeente is met zo’n 50.000 inwoners te klein om samen met grote gemeenten te lobbyen in Brussel, toch zoekt ze andere partijen op. Heerenveen trekt op met gemeente Emmen. Samen zijn ze onderdeel van EuropaPact Fryslân en Chemport Europe. Van die laatstgenoemde organisatie is Rinkes zelf voorzitter

Ook schakelt ze weleens EU-lobbyist Pieter Faber in. Hij vertegenwoordigt in Brussel ook de belangen van Groningen, Leeuwarden, Assen en Emmen. “Wij moeten onze lobby altijd via andere partijen doen. Dankzij de samenwerking hebben we meer inbreng. Iedereen trekt graag zijn eigen clubshirt aan, maar uiteindelijk hebben we dezelfde doelen. Samen bereik je meer.”

Toekomst

Er mogen dan wel minder gebaande paden zijn voor de lobby, Europese zaken zijn volgens Rinkes essentieel voor Heerenveen. “We willen onze koploperspositie behouden”. Bijvoorbeeld bij de circulaire transitie, daar moeten onze bedrijven aan meedoen met de Europese doelstellingen. Als dat niet lukt, dan verliezen ze hun concurrentiepositie en trekt het hier leeg”, stelt ze scherp. “We moeten investeren in onze toekomst, en Europese projecten helpen daarbij.”

De eventuele Lelylijn tussen Lelystad en Groningen zou daarin een belangrijke rol kunnen spelen. “De spoorlijn brengt voor ons veel economische mogelijkheden, omdat je de rest van Friesland ontsluit”, aldus Rinkes. “Maar je hebt serieuze subsidiepotten nodig om dat voor elkaar te krijgen. Den Haag kan dat niet alleen betalen.” Ook voor de toekomstige woningbouw is de bereikbaarheid die de spoorlijn biedt essentieel.

Thialf

Het symbool van deze ambitieuze toekomstvisie is voor Rinkes de Olympische Spelen. De schaatsbaan Thialf wil in 2030 het langebaanschaatsen verzorgen, aangezien organisator Frankrijk zelf niet over een dergelijke baan beschikt. “Dat zou een fantastische kans voor onze regio zijn”, oordeelt de wethouder. “Als kind stond ik daar wekelijks op het ijs. Voor mij staat Thialf voor het kansrijk kijken naar de samenleving.”

Rinkes heeft grote dromen, woonde tien jaar in Amsterdam en concentreert zich op Europa. Is de gemeente dan niet te klein voor haar? “Ja, misschien wel”, antwoordt Rinkes lachend. “Maar ik speel liever in het eerste van SC Heerenveen dan dat ik op de bank zit bij Ajax. Hier kan ik echt iets goeds doen.”

Buurvrouw Thea

Toch ziet niet iedereen die Europese blik zitten. In aanloop naar de verkiezingen is de wethouder geen enkele vraag over Brussel gesteld en in de gemeenteraad wordt Rinkes vooral gevraagd om geld op te halen. Zodra de baten niet groot genoeg zijn, of zelfs kleiner zijn dan de lasten, dreigen partners de handdoek in de ring gooien.

Rinkes hekelt die kortetermijnvisie waarin sommige raadsleden Europese thema’s wegwuiven om over de zorgen van hun buren te praten. “Sommige partijen willen de ansichtkaart van Friesland blijven”, verzucht ze. “Als je alleen bij buurvrouw Thea blijft, heb je geen idee wat voor internationale impact wij als gemeente hebben. Mensen onderschatten wat de betekenis is van Europa voor de kracht van onze bedrijven en economie. Onze regio dreigt een vergrijsd gebied te worden als we niet in de toekomst en werkgelegenheid investeren. Gelukkig zijn er ook raadleden die wel verder kijken.”

In deze serie sprak Brusselse Nieuwe ook met wethouder René Jansen uit Dongen, Wim Hillenaar, burgemeester van Maastricht en de Amsterdamse wethouder Alexander Scholtes. Tot aan de verkiezingen komt er nog één interview online.