Vanwege de blokkade van de Straat van Hormuz wordt nu een deel van de strategische oliereserves vrijgegeven om de wereldmarkt te kalmeren. De Verenigde Staten zwakken de sancties op Russische olie af. En in Nederland klinkt alweer de roep om lagere brandstofaccijnzen.
Maar je kunt je ook op structurele oplossingen richten. Zo doet de Europese Commissie voorstellen voor verduurzaming van de energievoorziening: de zekerste basis is de schone energie die de EU zelf produceert.
Dat vergt wel forse investeringen: in de opwek van hernieuwbare energie, in energienetwerken, in opslag van energie en in energiebesparing. Deze twee kaartjes uit een recente studie van denktank Bruegel laten iets van de uitdagingen zien.
Het kaartje links brengt de gemiddelde zonnestraling – en daarmee de mogelijkheden voor de opwek van energie uit zonlicht – in beeld. Het is niet verrassend dat Spanje, Italië en Griekenland hier in het voordeel zijn ten opzichte van Noord-Europa. Om die zonne-energie van zuid naar noord te krijgen zijn stevige verbindingen nodig. Maar dat is niet voldoende: de zon schijnt nu eenmaal ’s nachts niet, en in de winter veel minder dan ’s zomers. Elektriciteit moet flink gebufferd kunnen worden, met ruime opslagcapaciteit en door de inzet van andere energiebronnen.
Windenergie biedt flink wat soelaas. Het waait niet overal en altijd, maar meestal wel ergens in Europa. Hier is Noordwest-Europa in het voordeel; daar valt gemiddeld de meeste windenergie op te vangen.
Kernenergie komt in beeld als niet-fossiele energiebron die niet onderhevig is aan het weer. De Europese Commissie wil de bouw van kleine modulaire reactoren bevorderen. Dat kan alleen in de lidstaten die daarvoor open staan: zij zijn immers vrij in de keuze van hun energiemix.
Investeringen
In haar Clean Energy Investment Strategy verkent de Commissie hoe de benodigde investeringen in infrastructuur, technologische innovatie en energiebesparing kunnen worden gefinancierd. Ze verwacht dat de komende tijd 660 miljard euro per jaar aan investeringen in de Europese energiesector nodig is. Dat is een veelvoud van de 240 miljard euro die tussen 2011 en 2021 gemiddeld per jaar werd geïnvesteerd. Een fractie daarvan kan worden gefinancierd uit het EU-budget of door de Europese Investeringsbank (EIB).
Het leeuwendeel van de financiering moet uit andere bronnen komen, vooral van institutionele beleggers (verzekeraars en pensioenfondsen). Die beschikken in Europa over zo’n 12.000 miljard euro aan belegd vermogen. De kunst is om investeringsprojecten zodanig vorm te geven – en daarbij middelen uit het EU-budget en van de EIB als hefboom in te zetten – dat institutionele beleggers er een aantrekkelijke langetermijnbelegging in gaan zien.
