Minister van Financiën Eelco Heinen viel na de presentatie van het onderhandelplan voor de Europese meerjarenbegroting maar gelijk met de deur in huis: Nederland vindt het Cypriotische voorstel onacceptabel. “Het is onbetaalbaar, niet in balans en kiest de verkeerde prioriteiten”, aldus Heinen. “Het enige positieve aan dit voorstel is dat het laat zien hoe het niet moet.”

Met gestrekt been erin dus. Aanstaande donderdag vindt in Brussel een Europese top plaats waar alle Europese regeringsleiders samenkomen en de begroting op de agenda staat. Premier Rob Jetten zal de positie van het kabinet dan moeten verdedigen. In aanloop daarnaartoe zijn de scherpe uitspraken van Heinen niet onopgemerkt gebleven: van België tot Bulgarije werd onze minister van Financiën geciteerd. Hoe schrijft de Europese pers over de politieke onvrede over de meerjarenbegroting? 

Noord versus Zuid en Oost

De gemoederen over het zogeheten Meerjarig Financieel Kader (MFK) voor de periode 2028 tot 2034 lopen al langer hoog op. Onder meer Nederland verzet zich fel tegen het voornemen van de Europese Commissie om het budget te verhogen. Italië, Spanje en andere ‘Vrienden van Cohesie’ en een meerderheid van de Europarlementariërs willen daarentegen dat de EU meer geld steekt in landbouw, visserij en steun voor armere regio’s. Het voornemen van het Parlement om het voorstel van de Europese Commissie met 10 procent te verhogen noemde Heinen “wereldvreemd”. 

In de berichtgeving wordt naar Nederland en Duitsland verwezen als de kartrekkers van de zogeheten ‘frugals’, de noordelijke zuinige lidstaten die willen bezuinigen. In sommige berichten uit onder meer Griekenland en Bulgarije wordt daar “rijk” of “gierig” aan toegevoegd. De zuinige lidstaten zijn veelal nettobetalers van de Europese Unie. Finland kampt volgens Europarlementariër Joakim Strand met een tekort in de overheidsbegroting en wil daarom niet meer geld vrijmaken voor de EU.

De zuinige landen zelf presenteren zichzelf bovendien liever als moderniseerders, omdat zij de begroting beter willen stroomlijnen. De Frankfurter Allgemeine Zeitung stipte daarbij wel aan dat Duitsland “grotendeels alleen staat” met die wens. Ook het Deense Berlingske stelt dat de voorstanders van een kleinere begroting de minderheid vormen. De Deense minister van Europese Zaken Marie Bjerre stelde dat het land zich uit de besparingsgroep had teruggetrokken. Denemarken was volgens haar “niet zuinig”, mits de hogere bijdrage werd besteed aan defensie, het concurrentievermogen of Oekraïne.

Dat komt volgens journalisten van het Spaanse El Mundo op hetzelfde neer. “Wellicht zijn de berichten uit Duitsland, Oostenrijk en Denemarken meer ingetogen of zelfs constructiever”, schreven zij. “Maar de onderliggende boodschap is dezelfde: bezuinigen.”

Compromis? 

Als huidig EU-voorzitter leidt Cyprus de onderhandelingen tussen de lidstaten. Viceminister van Europese Zaken Marilena Raouna stelde vorige week donderdag dat er een goed compromis op tafel lag: met dit voorstel verlagen de Cyprioten het budget met een kleine twee procent naar 1.730 miljard euro. Toch leek het voorstel vooral te voldoen aan de wensen van de Vrienden van Cohesie: de landbouwbudgetten bleven onaangeraakt, terwijl er niet werd geïnvesteerd in innovatie of veiligheid.

Met dat resultaat was niemand tevreden. “Ik ben even verbaasd als teleurgesteld”, stelde de Zweedse minister van Europese Zaken Jessica Rosencrantz. Als het aan Zweden lag, werd het Europese budget twintig procent lager in plaats van twee. Ook bood het kader weinig aandacht aan modernisering. “Dit voorstel investeert in de prioriteiten van gisteren ten koste van de uitdagingen van morgen”, aldus Heinen.

De Vrienden van Cohesie en veel Europarlementariërs waren ook niet blij: volgens dit kader werd er toch meer bezuinigd op de landbouw- en sociale uitgaven in plaats van minder. In Sofia berichtte TV Bulgaria dat de EU het begrotingsplan verkleinde na druk van rijkere lidstaten. De Italiaanse krant Il Gazzettino tekende een scheidslijn tussen “zuinige” landen en “landen die de financiële ambities van de volgende begroting verdedigen”.

Nederland en de andere Noordelijke landen erkennen volgens de Griekse krant Efimerida ton Syntakton niet de urgentie om het budget te vergroten. Zij hielden volgens de krant vast aan hun “eigen belangen”.

Tijdsdruk

Het is niet voor het eerst dat Nederland moppert tijdens de onderhandelingen over de Europese begroting. Toch willen de lidstaten wel dat er voor het einde van het jaar een overeenkomst wordt bereikt: in 2027 staan er nationale verkiezingen gepland in Frankrijk, Italië en Spanje en zal het lastig zijn om de gesprekken te hervatten.

De geruchten over een felle confrontatie tussen de lidstaten geven weinig vertrouwen voor aanstaande donderdag. Wellicht dat Ierland met het EU-voorzitterschap in de tweede helft van 2028 een brug tussen de kampen kan slaan. Ierland schoof eerder al aan bij een informele bespreking over dit thema met de frugals. Minister van Financiën Simon Harris stelde vorige week naar het voorzitterschap uit te kijken.

Blijf op de hoogte van de voortgang van de onderhandelingen over de meerjarenbegroting van de Europese Unie en abonneer je op de nieuwsbrief Van Economie tot Euro. Ontvang elke twee weken exclusief nieuws uit Brussel, Den Haag en de rest van Europa in jouw mailbox.