De voorstellen van VVD-Europarlementariër Malik Azmani over de terugkeer van migranten zonder verblijfsrecht hebben geen meerderheid gehaald in de commissie Burgerlijke Vrijheden van het Europees Parlement. Gisteravond stemde de commissie van het Parlement in met een alternatief, strenger voorstel van de christendemocraten, die de meerderheid behaalden door samen te werken met de conservatieve en radicaal-rechtse fracties.

De nieuwe regels maken langere detentie mogelijk voor mensen met een terugkeerbesluit, tot maximaal 24 maanden. Ook kinderen en gezinnen zijn niet langer uitgesloten van terugkeerhubs buiten de EU, zoals Italië al toepast in Albanië. Een beroep bij de rechtbank houdt de uitzetting voortaan niet meer automatisch tegen: een rechter beslist per geval.

Cordon sanitaire

PVV-Europarlementariër Marieke Ehlers spreekt van een grote overwinning. “Dit compromis geeft meer macht terug aan de lidstaten en legt minimumrichtlijnen vast voor een efficiënt terugkeerbeleid”, aldus Ehlers. Ze benadrukt dat met deze stemming het cordon sanitaire, de ongeschreven regel dat pro-Europese partijen niet samenwerken met radicaal-rechts, definitief is doorbroken.

De onderhandelaar namens de christendemocraten, de Franse Europarlementariër François-Xavier Bellamy, wil achteraf niks weten van de kritiek op de samenwerking met conservatieve en radicaal-rechtse fracties. Zijn Nederlandse partijgenoot Jeroen Lenaers benadrukt dat de christendemocraten geen formele samenwerking zochten met de radicaal-rechtse fracties, maar de eigen voorstellen ook niet wilde aanpassen aan wie er wel of niet voor stemde. “Toen bleek dat er met S&D (sociaaldemocraten, red.) geen compromis in het midden mogelijk was, hebben we alternatieven ontwikkeld”, aldus Lenaers.

Amerikaans voorbeeld

De sociaaldemocraten zijn het daar het niet mee eens. Zij stellen juist dat de christendemocraten de besprekingen vroegtijdig afkapten. Daarnaast vrezen zij dat de nieuwe regels de rechten van migranten te hard aantasten, vooral als het gaat om de detentie van kinderen en de mogelijkheid om een uitzetting juridisch aan te vechten.

“Een heilloze coalitie van EVP (christendemocraten, red.) en extreemrechts heeft zojuist een wet aangenomen die ICE-achtige structuren en deportaties mogelijk maakt”, reageert GroenLinks-PvdA-Europarlementariër Tineke Strik. “Een stap dichter naar een dystopisch, door Trump geïnspireerd uitzettingsbeleid. Een grote stap weg van een eerlijk, humaan en efficiënt migratiesysteem.”

De christendemocraten zeiden na afloop van de stemming juist dat het artikel, dat aanleiding kan geven om woningen binnen te vallen van uitgeprocedeerde asielzoekers, geschrapt is uit de wettekst. Toch verdedigde onderhandelaar Bellamy wel het principe dat er nergens in Europa een plek mag zijn waar de wet niet geldt. “Er is geen reden waarom iemand die asiel is geweigerd, beschermd zou moeten worden tegen terugkeer alleen omdat hij of zij ergens verblijft.”

Akkoord voor de zomer

Azmani zelf onthield zich bij de stemming over het eindrapport, maar sloot zich in zijn reactie aan bij de bredere doelstelling. “Europa moet grip krijgen op migratie. Dat betekent dat wie geen recht heeft om hier te blijven ook daadwerkelijk moet vertrekken”, aldus Azmani. “Het Europees Parlement heeft nu zijn positie bepaald, dus het is tijd om snel met de lidstaten te onderhandelen en te zorgen dat Europa levert.”

De VVD-Europarlementariër blijft onderhandelaar nu het Europees Parlement met de lidstaten over de wet gaat praten in het zogenoemde trialoog. Het standpunt van het Parlement ligt dichtbij dat van de lidstaten waardoor de verwachting is dat ze een akkoord bereiken voordat het nieuwe asiel- en migratiepact dit voorjaar in werking treedt.

Nieuwsgierig naar hoe de wet er na de onderhandelingen met de lidstaten uit komt te zien? Abonneer je dan nu op de Nieuwsbrief Migratie. Daarin houdt Emma du Chatinier je elke twee weken op de hoogte van al het nieuws rondom migratie. Ontvang verdiepende verhalen, interviews en nieuws.