De Europese Commissie is al langer op zoek naar mogelijkheden om van de constant terugkomende Hongaarse veto’s af te komen. Elk half jaar, zo heeft Hongarije bedongen, moet het hele sanctiepakket tegen Rusland opnieuw worden bevestigd. En elk half jaar loopt de spanning op. Centrale vraag: wat willen de Hongaren deze keer in ruil voor hun instemming met verlenging van het sanctiepakket?
De juristen bij de Europese Commissie dachten aanvankelijk aan een artikel uit het verdrag dat gaat over strategische belangen. Voor de liefhebber, het gaat om artikel 31.2, ook wel de passerelle-clausule genoemd. Als er vitale belangen in het geding zijn, kunnen besluiten worden genomen met een gekwalificeerde meerderheid. Maar in het artikel staat dat landen zich kunnen verzetten door zich te beroepen op vitale redenen die voor hun land van belang zijn. En als een land zich verzet dan is het artikel niet geldig. Kortom, uiteindelijk verandert er niks aan de situatie. Landen als Hongarije kunnen zich blijven verzetten en besluiten tegen houden, alleen noemen we het dan geen veto meer, maar een zaak van nationaal belang.
En zo kwam deze herfst artikel 122 in beeld. In die bepaling staat dat de regeringsleiders (de EU-raad) maatregelen kunnen nemen als er sprake is van een noodsituatie. Er wordt gesproken over ernstige economische moeilijkheden of buitengewone gebeurtenissen (zoals natuurrampen) in een lidstaat die niet met normale middelen opgelost kunnen worden. En dus horen we sinds kort dat er sprake is van een zeer ernstige economische situatie, waarbij de Europese economie in gevaar wordt gebracht door de oorlog in Oekraïne en de hybride oorlogvoering van Rusland tegen Europa. Of het argument uiteindelijk stand houdt als een rechter zich er over buigt is de vraag, zo zeggen critici. Tenslotte is de oorlog al bijna vier jaar bezig en is er dus geen sprake van een acute noodsituatie.
“Wij zijn ervan overtuigd dat de economische schade die aanleiding geeft tot het in werking treden van deze bepaling van het verdrag ruimschoots is aangetoond”, werpt Valdis Dombrovskis, de Europese Commissaris voor Economie, tegen. Ondertussen hebben de ambassadeurs, namens hun regeringen, ingestemd met het geitenpad. En dus is de druk van de ketel als het gaat over verlenging van de sancties.
Nu dat andere probleem
Dat heeft alles met dit besluit te maken. Want als er geen overeenstemming is over verlenging van de sancties, dan vervallen alle maatregelen inclusief het bevriezen van het geld van de rijke Russen. Dat zou in de praktijk betekenen dat het geld meteen naar Rusland zou kunnen vloeien. Dat heeft de EU met dit besluit voorkomen. Blijft nog over: wat doen we met het geld van Euroclear (het bedrijf waar het Russische geld is gestald)?
De Europese Commissie wil, zoals ik vorige week al beschreef, dezelfde truc uithalen. België blijft zich ondanks alle diplomatieke druk verzetten. Hongarije is tegen, misschien Slowakije en Tsjechië en wellicht ook Italië. Maar dat is niet voldoende om het voorstel te blokkeren. Het land van premier Bart de Wever wordt aan alle kanten onder druk gezet. Kwade tongen beweren dat minister Van Peteghem niet is verkozen tot voorzitter van de Eurogroep (verslagen door de Griekse minister) om vast een waarschuwing af te geven. De stemming was geheim dus het val niet te controleren, maar dat het verhaal rondgaat zegt in ieder geval dat alle middelen worden ingezet om de Belgen te bewegen toch in te stemmen.
