De Europese energietransitie heeft nog een lange weg te gaan, waar zitten de knelpunten?

Deze week organiseerde TenneT, het bedrijf dat het hoogspanningsnet in Nederland beheert, in Brussel een bijeenkomst met de top van de Europese energie-industrie. Daar werd duidelijk dat de weg naar een energieonafhankelijk Europa nog lang is, maar niet onmogelijk.

2 min. leestijd
TenneT-ceo Manon van Beek naast NAVO-chef Mark Rutte. (Foto: TenneT).

De Europese Unie heeft een probleem. Het moet afstappen van fossiele brandstof om niet langer afhankelijk te zijn van energie-import uit het buitenland, maar dat gaat te langzaam. De oplossing is simpel: elektrificeren. Elektriciteit kan in Europa zelf worden opgewekt, kan niet opraken en is goedkoper dan fossiel. En passant is het ook nog beter voor het klimaat.

Sinds de Russische inval in Oekraïne in februari 2022 presenteerde de Europese Commissie meerdere pakketten aan maatregelen om af te stappen van Russisch gas en olie, het Europese elektriciteitsnetwerk te versterken en over te stappen op elektrische apparaten en voertuigen, maar de uitvoering van die plannen loopt spaak. 

Volgens de meest recente cijfers van de Europese Commissie was Europa in 2024 nog voor 57 procent van zijn energiebehoefte afhankelijk van energie uit het buitenland. Voor Nederland was dit zelfs 70 procent. Waarom kan Europa niet op eigen benen staan? Wat zijn de grootste obstakels op de weg naar elektrificatie en hoe ruimen we die obstakels uit de weg? CEO van TenneT Manon van Beek legt uit.

De prijs 

De prijs van elektriciteit in Europa is te hoog. Per kilowattuur (kWh) betaalt een Europeaan bijna dertig cent, in Nederland zelfs nog iets meer. Ter vergelijking: in de Verenigde Staten kost een kWh zo’n achttien cent, in China nog geen tien cent. Door de hoge prijs is het voor consumenten niet aantrekkelijk om over te stappen op een elektrische auto of warmtepomp. 

Daar zijn drie dingen aan te doen, aldus Van Beek. Allereerst bestaat meer dan een kwart van de elektriciteitsprijs in Europa uit belasting, volgens cijfers van de Commissie. Weg met die belasting dus. Daarnaast is in Nederland de prijs van elektriciteit gekoppeld aan de gasprijs, waardoor elektriciteit nooit écht veel goedkoper kan worden dan fossiel. Ten derde moeten de kosten van het elektriciteitsnetwerk (ook wel de grids) omlaag en de vraag naar elektriciteit omhoog.

Het volledige verhaal over de energietransitie van Europa verscheen deze week in de nieuwsbrief Europa achter de sterren, samen met andere verhalen. Een daarvan gaat over de hoe Commissievoorzitter Ursula von der Leyen haar woorden heel precies moet kiezen in de jaarlijkse Staat van de Europese Unie.

Wil het volledige verhaal over de energietransitie lezen en elke week verdiepende verhalen in jouw mailbox ontvangen? Abonneer je dan nu op Europa achter de sterren.