NAVO-landen moeten samen optrekken om Groenland te beschermen. Dat zei NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte gisteren in het Europees Parlement. Rutte sprak op het Global Europe Forum, een bijeenkomst van de liberale fractie Renew Europe, waar ook D66 en VVD bij zijn aangesloten. Het thema: een veilig en vrij Europa.
Volgens Rutte is er geen sprake van een crisis rond Groenland. In de zaal klonk een ander geluid. Europarlementariërs vroegen zich hardop af wat er gebeurt “als Amerika Groenland binnenvalt”. Rutte gaf daar geen direct antwoord op. “Als NAVO-baas laat ik mij nooit publiekelijk uit over conflicten tussen lidstaten. Ik werk achter de schermen”, zei hij.
Samenwerken
Aan het begin van zijn toespraak legde Rutte de nadruk op defensie. Europa moet sneller investeren in innovatie en productie, stelde hij. De veiligheidssituatie laat volgens hem geen andere keuze. De dreiging is “reëel en langdurig”, met Rusland als grootste risico. Extra defensie-uitgaven leveren Europa volgens Rutte meer veiligheid, banen en economische groei op. Dat was niet waar de meeste Europarlementariërs over wilden praten. Het debat verschoof snel naar Groenland. Rutte vertelde dat het ‘verdedigen’ van Groenland een taak is van alle NAVO-lidstaten en volgens hem bestaat er geen enkel misverstand over dat die lidstaten moeten samenwerken, inclusief de VS.
Maar hij veroordeelde de uitspraken van de Amerikaanse president Donald Trump niet. Trump hintte eerder op een mogelijke militaire ingreep op Groenland. Rutte wees in plaats daarvan op Rusland en China, die volgens hem steeds actiever worden in het Arctisch gebied. “Zeeroutes gaan open”, zei hij. Juist daarom moeten NAVO-landen samen het Arctisch gebied beschermen. Behalve Rusland bestaat die regio volledig uit NAVO-landen, waaronder Canada, Denemarken, Noorwegen en de Verenigde Staten. Door klimaatverandering smelt het ijs sneller en wordt het Arctisch gebied strategisch belangrijker. Het is de kortste route tussen de VS, Rusland en China.
Dreiging
Verschillende Europarlementariërs probeerden Rutte alsnog onder druk te zetten. Is het acceptabel dat één NAVO-lidstaat een andere militair bedreigt? Rutte bleef bij zijn lijn en sprak opnieuw van “geschillen tussen lidstaten” waar hij zich publiek niet over uitlaat.
De kritiek hield aan. Deense Europarlementariër Stine Bosse zei dat inwoners van Groenland “doodsbang” zijn. Volgens haar komt de dreiging niet van China of Rusland, maar van de Verenigde Staten. Denemarken staat al sinds 1951 Amerikaanse militaire aanwezigheid toe op Groenland. “Er is geen enkel Chinees of Russisch schip in de buurt”, zei ze. Bosse vroeg wat de NAVO kan doen als twee bondgenoten het fundamenteel oneens zijn. Die vraag werd met luid applaus ontvangen.
Rutte liet zich niet verleiden tot enige vorm van Amerikaanse veroordeling. Sterker nog: hij verdedigde Donald Trump juist aan het einde van zijn toespraak. “Jullie zullen mij hierom haten, maar we hebben aan Trump te danken dat de NAVO-norm is verhoogd. Denken jullie echt dat lidstaten die norm uit zichzelf hadden verhoogd, no way.“
Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen in Groenland met een abonnement op de Nieuwsbrief Defensie en Veiligheid. Daarin praat Yves Lacroic je elke twee weken bij. Abonneer je nu en ontvang verdiepende verhalen, interviews en nieuws exclusief en rechtstreeks in jouw mailbox. De eerste maand is gratis.
