Op het Deense ministerie van Buitenlandse Zaken brandt sinds een aantal maanden ’s nachts het licht in een klein kamertje met een bed op de zesde verdieping. Wanneer het bij ons nacht is en in Amerika de dag begint, zapt een ervaren Deense beleidsmedewerker langs alle Amerikaanse nieuwszenders en scrolt met zijn andere hand door Truth Social en X. Daarbij wordt eigenlijk maar op één woord gelet. Als Trump dat woord in zijn mond neemt, gaan alle lichten op het ministerie aan en wordt de lijst met noodnummers wakker gebeld, namelijk: Groenland.

Deze nachtdienst was tijdelijk bedoeld. Maar de groep van twintig beleidsmedewerkers met dossierkennis over Groenland spendeert nu structureel elk een avond per maand in het kamertje, van 17:00 tot 9:00. Er is genoeg om voorbij te scrollen.

Al vermoed ik dat het kamertje er inmiddels verlaten bij staat. Met twee handen vanuit één kamer is het niet meer bij te houden. Het is alle hens aan dek en niemand met dossierkennis van Groenland verlaat het ministerie nog om klokslag vijf uur.

Alle lichten aan

In de laatste dagen van het afgelopen jaar rondde Denemarken in de luwte het EU-voorzitterschap af. De drukke en hectische agenda kon dicht. Een voorzitterschap waarin drones boven het land hingen, premier Frederiksen sprak over het ‘moeilijkste moment voor de Europese veiligheid sinds de Tweede Wereldoorlog’ en er met hernieuwde energie langs saboteur Hongarije gewerkt moest worden om hulp en garanties aan Oekraïne te bieden.

Maar terwijl Denemarken een hoofdstuk afsloot en beleidsmedewerkers bijna de deur achter zich dichtdeden voor kerst, waren de Amerikanen juist druk. En dus werd er weinig geslapen op de zesde verdieping.

Net voor kerst kondigde Trump aan dat Groenland een speciaal gezant krijgt namens de Verenigde Staten. Wat die precies gaat doen is onduidelijk, maar de Deense minister van Buitenlandse Zaken Lars Løkke Rasmussen wilde er niet op wachten. Voor de derde keer dat jaar ontbood hij de Amerikaanse ambassadeur.

Nieuwe omgangsnormen

Terugvallen op bestaande omgangsnormen tussen nauwe bondgenoten lijkt passé, want diezelfde bondgenoot liet vanuit Air Force One vorige week weten dat het misschien tijd is om Groenland, Deens grondgebied, te annexeren. Handig voor de nationale veiligheid, zei Trump.

Dat Trump geïnteresseerd is in Groenland wist Denemarken al. Maar nu voelt het serieuzer dan ooit. Denemarken reageerde, maar zonder EU-voorzitterschap sprak het niet meer namens Europa en stond het er alleen voor. Dat was te merken. Het was de bullebak en de zwakkeling.

Denemarken kwam met een verklaring: de toekomst van Groenland en Denemarken is aan henzelf. De veiligheid van het Arctische gebied is een NAVO-zaak. De VS is daarbij een belangrijke bondgenoot. Een lijst van belangrijke Europese leiders ondertekenden de verklaring. Nederland was niet gebeld en moest via een retweet steun betuigen.

Maar in een wereld van machtsblokken is Europese samenwerking en eensgezindheid belangrijker dan ooit. Nu echt. Alleen het lijkt alsof er per dossier door elke lidstaat wordt afgewogen of de lichten aan moeten, in plaats van een blok te vormen. Nederland zegt dat het ‘tussen Denemarken en Groenland is’ en dat het ‘achter de Deense vrienden staat’.

Nieuwe voorzitter

Het voelt eerlijk gezegd een beetje als meelopen: niets zeggen, niets stoppen en geen partij kiezen tussen de bullebak en de zwakkeling. Misschien in de hoop dat het vanzelf overwaait. Maar iemand die dreigt en chanteert, wacht zelden netjes op een goed gesprek — al hebben de Denen dat wel aangevraagd, hopend op oude omgangsvormen in een nieuw speelveld.

De Deense premier Mette Frederiksen is ondertussen van tactiek gewisseld. Een aanval op Groenland betekent voor haar het einde van de NAVO, het einde van een machtsblok. Daarmee zette ze zelf de inzet op scherp, in een wereld waarin vooral Trump de spelregels lijkt te bepalen, terwijl Europese leiders nog niet durven mee te gaan. Eerst maar eens afwachten of Trump echt serieus is.

Hoe het spel verder gespeeld zal worden, is lastig in te schatten. Daarom sluit ik deze laatste column af met ‘held og lykke’ — veel succes, op z’n Deens — aan Mette Frederiksen én aan Cyprus. Dat land mag nu als nieuwe voorzitter van de Raad van de Europese Unie proberen eenheid te organiseren, op een moment waarop eenheid opnieuw belangrijker dan ooit lijkt te zijn.