Binnenkort stuurt de Europese Unie 1,4 miljard euro naar Oekraïne. Geld voor de oorlog. Tussen alle grote bedragen waarmee Brussel Kyiv steunt, zoals de lening van 90 miljard euro die in de wacht staat, is 1,4 miljard euro geen opvallend bedrag. Toch schuilt er een bijzonder verhaal achter de transactie. Waar komt het geld eigenlijk vandaan?
200 miljard
Sinds de inval in Oekraïne zet de Europese Unie Rusland op meerdere manieren onder druk. Europa stuurt wapens en geld naar Kyiv, verbiedt de import van Russisch gas en traint Oekraïense soldaten voor de strijd. Ook nam Brussel negentien sanctiepakketten aan. Met die sancties verbiedt het onder andere Europese bedrijven zaken te doen met Rusland en bevriest het Russisch geld dat op Europese banken staat.
Dat is behoorlijk wat geld. Hoewel de exacte getallen niet bekend zijn had de Russische Centrale Bank (RCB) naar schatting ruim 200 miljard euro geparkeerd bij de Belgische bank Euroclear toen de EU de tegoeden bevroor. Geld dat daar nog altijd vaststaat en waar voorlopig niets mee gebeurt, al kwam daar bijna verandering in.
Buiten de waard
Het had niet veel gescheeld of de Russische bevroren tegoeden zouden toch richting het Oosten gaan. Niet naar Rusland, maar naar Oekraïne. Lange tijd overwogen de Europese regeringsleiders het geld te gebruiken voor een reparatielening aan Oekraïne. Omdat Vladimir Poetin in Europese ogen oorzaak van het kwaad is, moet hij herstelbetalingen doen aan Oekraïne.
Daar kon best een voorschot op worden gedaan via het Russische geld bij Euroclear, zo ging de gedachte. Ook in Nederland kon dit idee op brede steun rekenen. In de Tweede Kamer haalde een motie om in Brussel vóór dit plan te pleiten een meerderheid van 147 stemmen tegen drie.
De regeringsleiders rekenden buiten de waard; de Belgische premier Bart de Wever. De Wever zag te veel juridische risico’s om Russisch bezit over te hevelen in Oekraïense handen, het geld staat immers op een Belgische bank. Hij en zijn Europese collega’s werden het niet eens over garanties voor het geld in het geval dat Rusland een rechtszaak zou beginnen – het Nederlandse kabinet was destijds nog bereid om dertien miljard euro voor zijn rekening te nemen – en de Wever gooide zijn kont tegen de krib. Met succes.
Rente
De 200 miljard euro staat dus nog altijd stil bij Euroclear. En zoals met al het spaargeld wordt ook over dit geld rente betaald. Dat geld kan niet naar RCB; dat mag niet volgens de Europese sancties. Waar gaat het geld dan wel heen?
Oekraïne. In mei 2024 besloten de regeringsleiders van de 27 lidstaten de opbrengsten van het bevroren geld te gebruiken voor steun aan Oekraïne. Op deze manier leveren de sancties tegen Rusland daadwerkelijk iets op voor Oekraïne, zegt Eurocommissaris van Economische Zaken Valdis Dombrovskis: “We laten Rusland betalen door haar oorlogskas te gebruiken voor Oekraïne.”
En dus is nu rente op de tegoeden van de Russen op weg van Brussel naar Oekraïne. Het is niet de eerste keer dat deze transactie plaatsvindt; al drie keer eerder maakte de EU Russische rente over naar Kyiv. In totaal vloeide al 5,4 miljard euro naar de Oekraïense staatskas, en daar komt nu 1,4 miljard euro bij.
Blijf op de hoogte van alle ontwikkelingen rondom de financiële steun aan Oekraïne met een abonnement op de Nieuwsbrief Veiligheid en Defensie. Daarin praat Ole Spoek je elke twee weken bij met verdiepende verhalen, interviews en nieuws. Abonneer je nu en ontvang deze verhalen rechtstreeks in jouw mailbox.
