Ze heeft goede hoop dat de onderhandelingen over een lidmaatschap van Servië van de EU nu vaart krijgen. Ook Ursula von der Leyen en António Costa, voorzitters van de Europese Commissie en de Europese Raad, waren enthousiast. Ze gaven een verklaring uit: ‘Wij staan klaar om hervormingen op het gebied van de rechtsstaat, persvrijheid, de strijd tegen corruptie en de versterking van democratische instellingen te steunen en samen te werken aan de toekomst van Servië binnen de EU.’
Tot zover de felicitaties en mooie woorden. Wat moet er gebeuren en wat kan er? De nieuwe regering krijgt een aantal enorme problemen op haar bord. Van corruptiebestrijding en persvrijheid tot herstel van de rechtsstaat en de democratische instellingen. Als je het zogeheten uitbreidingsrapport over Servië van vorig jaar leest, dan is er heel wat werk aan de winkel.
Zo worden de fundamenten van de rechtsstaat wankel genoemd en valt het de EU op dat Servische politici heel veel politieke druk uitoefenen op rechters. Druk die niet alleen bestaat uit woorden, maar soms ook uit bedreigingen. Brussel wil verder dat de wapenhandel wordt aangepakt. En dat het land werk gaat maken van het vervolgen van oorlogsmisdadigers. Zo vraagt de Europese Commissie al tijden om een hoofdaanklager die de misdaden kan onderzoeken en de bevoegdheid heeft om tot vervolging over te gaan.
En de corruptie?
De politieke wil om die aan te pakken is bij de Studentenlijst wel aanwezig. Maar de vraag is of de corruptie, die zoals de Commissie het omschrijft van hoog tot laag welig tiert, echt kan worden uitgebannen. Ook daar moet de wet voor worden aangepast, is het advies dat in het verleden is gegeven, zodat het Openbaar Ministerie meer mogelijkheden krijgt om niet alleen corruptie, maar ook de georganiseerde misdaad aan te pakken. Daar is wel een sterk parlement voor nodig. Debatten vonden in het verleden nauwelijks plaats. En als er wel gedebatteerd werd in het parlement, was het niet alleen een verbale strijd met (beledigende) woorden, maar gingen de afgevaardigden ook regelmatig met elkaar op de vuist.
Worden ze snel lid?
Dat is een aantal stappen te snel. Sinds 2014 onderhandelt het land met de EU, maar de laatste jaren ligt het proces zo goed als stil. Onder andere de relatie met Kosovo is een groot probleem. De EU wil dat die relatie wordt geharmoniseerd, maar dat is niet de eerste prioriteit van de nieuwe politieke machthebbers.
Eind deze maand vindt de jaarlijkse EU-Westelijke Balkan-top in Brussel plaats. Dat is erg kort dag om al hervormingen door te voeren. Bovendien is de steun voor een EU-lidmaatschap in Servië niet erg groot. Uit onderzoek eerder dit jaar werd duidelijk dat slechts 31 procent van de bevolking een lidmaatschap steunt. Vorig jaar schreef de EU al dat de toenmalige regering actiever en objectiever over de EU moest communiceren over het mogelijke lidmaatschap.
Aan de EU ligt het niet. Voorzitter Costa zei na het eerste telefonische contact met Ilija Srdanović van de Studentenlijst dat Europa bereid is om Servië te steunen. ‘Servië hoort thuis in de Europese Unie. Wij staan klaar om Servië te steunen op zijn Europese pad. Maar’, zo voegde hij eraan toe, ‘met een duidelijke focus op de hervormingen waar het Servische volk om heeft gevraagd: de rechtsstaat, de strijd tegen corruptie en persvrijheid.’
Elke zondagochtend gratis de scherpe geopolitieke analyses van onze hoofdredacteur Bert van Slooten, hardnekkige geruchten en heel veel Europees nieuws van de redactie in je mailbox? Abonneer je gratis via deze link!
