“Éen Europa, Éen Markt”. Dat is de titel van de routekaart die de Europese Unie haar economische slagkracht moet teruggeven. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen gaat een reeks economische hervormingen presenteren, waarover de regeringsleiders stemmen tijdens de Europese top in maart.

De maatregelen zijn het resultaat van een informeel overleg tussen de regeringsleiders over de stagnerende concurrentiekracht van de EU. Vooraf was bekend dat er geen harde maatregelen genomen zouden worden, maar volgens een hooggeplaatste EU-diplomaat moesten de EU-leiders nieuwe maatregelen “in de grondverf” zetten, maatregelen voor de korte termijn.

Nu uitvoerbaar

“Geen grootste plannen voor in de toekomst, maar plannen die nu uitvoerbaar zijn”, zo drukte demissionair premier Dick Schoof zijn wens uit voorafgaand aan de top. En die wens werd vervuld. De routekaart zal bestaan uit maatregelen die in 2026 en 2027 moeten worden uitgevoerd, zoals het mobiliseren van spaargeld dat nu stil staat bij banken en het verlagen van Europese energieprijzen door nationale energienetwerken te verbinden.  

Het heetste hangijzer is het verdiepen van de Europese interne markt. Op dit moment bestaan er tal van nationale regels – bovenop de Europese – die het onaantrekkelijk maken te werken en te investeren in een ander EU-land. Deze barrières kosten veel geld, berekende het Internationaal Monetair Fonds, en moeten worden weggenomen om één Europese interne markt te creëren.

Meer informatie over de informele top? Lees hier dan het liveblog.

Noodzaak

Hoewel de problemen van de Europese economie al lange tijd bekend zijn – de oplossingen trouwens ook –, is het de regeringsleiders tot op heden niet gelukt om over hun eigen schaduw heen te stappen, ziet Schoof. Te vaak zijn zij bezig hun nationale economie te beschermen. Waarom zou het nu dan wel lukken? “Omdat de geopolitieke situatie is veranderd. Alle lidstaten voelen de noodzaak om iets te veranderen in Europa.”

Zo ook in Nederland, waar extra regels bestaan voor buitenlandse bedrijven die zich in Nederland willen vestigen of voor buitenlanders die in Nederland willen werken. “Meer dan strikt noodzakelijk”, vindt Schoof. “Dus ook wij moeten stappen zetten. Daarom zijn wij bezig met flinke deregulering onder leiding van het ministerie van Economische Zaken.”

Europa van verschillende snelheden

Niet alle landen hoeven mee te doen met de plannen van Von der Leyen. Waar de Europese Unie normaal gesproken als één blok beweegt en lidstaten unaniem akkoord moeten gaan met vernieuwingen komt aan dit tijdperk een einde. Tijdens het overleg in kasteel Alden Biesen werden leiders, waaronder Friedrich Merz, Emmanuel Macron en Georgia Meloni maar ook Schoof, het eens over een nieuwe vorm: samenwerking in kleinere groepjes.

Wanneer niet iedereen wil meedoen kunnen lidstaten voortaan in groepjes van minimaal negen plannen maken en uitvoeren. Een Europa van verschillende snelheden dus, een idee dat al in 2013 in het leven geroepen en het aanstaande kabinet in precies dezelfde woorden opnam in het coalitieakkoord. Met zijn 27’en is het blok kortweg te traag om adequaat te reageren op een snel veranderende wereld terwijl dat juist is wat deze tijd vraagt, stelde Macron, groot voorstander wat “versterkte samenwerking” heet.

Laatste keer Schoof

Demissionair premier Dick Schoof verscheen na afloop van de top “met een melancholisch gevoel” voor de pers. Het was de laatste keer dat hij met de Europese leiders aan tafel zat. Of hij nog vrienden heeft gemaakt in zijn tijd in Brussel? “Zeker wel”, lachte hij. “Met mijn collega’s van de Benelux, Bart de Wever en Luc Frieden, heb ik een hechte band opgebouwd. We hebben al afgesproken om elkaar snel weer te zien.”

Ook met Mette Frederiksen (Denemarken), Friedrich Merz (Duitsland) en Donald Tusk (Polen) zei Schoof een goede klik te hebben. Als afscheid kreeg hij – het is traditie – een “heel mooi filmpje” en veel vooral veel “hugs” van zijn collega’s. Het hoogtepunt tijdens zijn premierschap? Het organiseren van de NAVO-top in Den Haag. “Heel belangrijk voor Nederland, en daarmee voor mij.”

Meer nieuws? Abonneer je dan nu op de Dagvangst. Daarin praat hoofdredacteur Bert van Slooten je samen met de redactie iedere ochtend bij met het laatste nieuws uit Brussel, Den Haag en de rest van Europa.