Na acht jaar duwen en trekken zijn de Europese Unie en Australië het dan toch eens over een handelsovereenkomst. Volgens commissievoorzitter Ursula von der Leyen gaat de deal Europese bedrijven ongeveer één miljard euro per jaar opleveren. In Canberra legde zij deze week de laatste hand aan de overeenkomst met de Australische premier Anthony Albanese.
Op dit moment heeft de EU al een handelsoverschot met de Australiërs van 2,3 miljard euro, en volgens de Commissie zal de export door deze deal met nog een derde stijgen. Australië verwijdert bijna alle exporttarieven op goederen vanuit Europa, behalve op staal. Naar verwachting zullen vooral Europese auto’s, wijn en suikerwaren richting Australië gaan. Ook wordt het makkelijker voor Europeanen om in Australië te werken.
Volgens Commissievoorzitter Ursula von der Leyen is het verdrag “baanbrekend”. “In turbulente tijden is vriendschap en samenwerking het meeste waard”, aldus Von der Leyen. Het verdrag moet nog worden goedgekeurd in het Europees Parlement en door de lidstaten.
Vlees, suiker en zuivel
In 2023 spraken Australië en de EU ook al over een handelsdeal, maar die gesprekken mislukten. Australië wilde tegen lage exporttarieven 50.000 ton rood vlees naar Europa exporteren. Te veel, oordeelde de Europese Commissie, dat haar eigen boeren wilde beschermen. Brussel bleek onwrikbaar waarop de Australiërs de gesprekken staakten.
Nu krijgt Europa toch haar zin: Australië mag jaarlijks 30.000 ton aan rundvlees en 25.000 ton aan schapen- en geitenvlees tegen lage heffingen exporteren. Ditzelfde geldt voor rietsuiker (35.000 ton), zuivelproducten (15.000 ton) en rijst (8.500 ton).
Deze aantallen betekenen een kleine overwinning voor de Commissie die na moeilijkheden rond het Mercosur-akkoord niet nóg een spannende politieke strijd over een handelsakkoord wil.
Zeldzame metalen
Een belangrijk onderdeel van de handelsovereenkomst gaat over zeldzame aardmetalen. Deze metalen, zoals lithium en mangaan, zijn belangrijk voor de Europese overstap naar hernieuwbare energiebronnen. Australië heeft veel van deze metalen in de grond maar is niet in staat die zelf te verwerken, wat veelal in China gebeurt.
Ook is de Europese Unie in staat deze metalen te verwerken. In 2030 wil de EU zelfs 40 procent van de aardmetalen voor eigen gebruik zelf verwerken. Voor de import van deze metalen is de EU grotendeels afhankelijk van China. Van die afhankelijkheid wil de EU nu af. China voerde de afgelopen jaren een aantal keer importheffingen in voor de metalen, wat de toevoer voor Europa onvoorspelbaar en onzeker maakt.
Europa is daarom op zoek naar nieuwe handelspartners, en daar is Australië nu een van. De twee handelsblokken spraken af om de handelstarieven op de aardmetalen te verlagen waardoor het goedkoper wordt voor Europa om Australische metalen te importeren. Andersom is het de bedoeling dat Europese investeerders meer geld stoppen in de delving van deze metalen.
Kansen en risico’s
Volgens Copa-Cogeca, een Europese lobbygroep voor boeren, is het voordeel van de deal voor Europese boeren overigens beperkt. Australië telt 28 miljoen consumenten, dus voor Europese boeren komen er ‘maar’ 28 miljoen potentiële klanten bij, terwijl er veel Australische producten richting Europa komen. Wel zit er een veiligheidsclausule in de overeenkomsten. Als de import van Australische producten omhoogschiet, gaan de tarieven op Australische producten omhoog om de Europese boeren te beschermen.
Bij de Nederlandse Land- en Tuinbouworganisatie (LTO) is het verdrag reden voor zowel voorzichtigheid als optimisme. Enerzijds zal er veel rundvlees, schapenvlees en rietsuiker naar Nederland komen, terwijl dat in Nederland ‘gevoelige sectoren’ zijn. Volgens LTO zijn de clausules om Europese boeren te beschermen daarom zeer belangrijk. Tegelijkertijd biedt de verbeterde toegang tot de Australische markt kansen voor Nederlands boeren in de zuivel-, tuinbouw- en varkensvleesindustrie. “We moeten het ook niet te klein maken: 28 miljoen mensen is een aanzienlijke markt”, vertelt een woordvoerder.
Maar er ligt meer in het verschiet voor Nederlandse boeren. Australië maakt deel uit van het Trans-Pacifische Partnerschap (CPTPP), een handelsverdrag met tien andere landen in Azië en Noord-, Midden-, en Zuid-Amerika. LTO heeft hoop dat met het tekenen van de overeenkomst met Australië, een deal met deze landen ook dichterbij komt. Dat zou in één klap toegang tot een grote afzetmarkt betekenen.
Na de Mercosur-landen en India is nu Australië aan de beurt. Europa probeert handelsverdragen te sluiten om zo de afhankelijkheid van China en de Verenigde Staten te verminderen. Heeft dit effect? Volg alles op de voet met een abonnement op de Nieuwsbrief Van economie tot euro. Elke twee weken praat Emma du Chatinier je bij met het laatste economische nieuws uit Brussel, Den Haag en de rest van Europa.
