“Ik had de premier een rustiger begin gegund”, stak Laurens Dassen (Volt) donderdagavond van wal in de Tweede Kamer. “Wie dacht dat de wereld niet nog onzekerder kon worden, komt bedrogen uit.” Volgende week reist premier Rob Jetten af naar Brussel voor zijn eerste Europese top. Er staat veel op de agenda, met onder meer steun aan Oekraïne, de hoge energieprijzen, Europese defensiesamenwerking en de onderhandelingen over de nieuwe Europese begroting. Maar voordat het zover is, moest Jetten zich melden in de Kamer.

Steun aan Oekraïne

Als de oorlog in Oekraïne ter tafel komt, wordt in de Tweede Kamer vooral de naam van premier Viktor Orbán veel genoemd. De Hongaar dreigt een stokje te steken de het Europees lening van 90 miljard euro voor Oekraïne, afgesproken op de vorige Europese top in december. Dassen beschreef de actie als “verkiezingsstunt” en Nicole Maes (VVD) noemde het dreigen met het veto in haar maidenspeech “onbegrijpelijk”. Wat gaat de kersverse premier doen om ervoor te zorgen dat het pakket toch tot uitvoering komt?

Het antwoord: betrekkelijk weinig. “We zitten in een impasse”, geeft premier Jetten toe. Wat hem betreft moet er een pragmatische oplossing voor het conflict over de Droezjba-pijplijn komen, zodat de lening alsnog kan ingaan. Van de suggestie van Tom van der Lee (GroenLinks-PvdA) om bij een initiatief van de Baltische en Noord-Europese landen aan te sluiten om Oekraïne te steunen wil Jetten niets weten. “Het is niet behulpzaam om over dat soort alternatieven te speculeren. De druk op Hongarije moet maximaal worden opgevoerd.” Commissievoorzitter Ursula von der Leyen zal volgens hem moeten zoeken naar een oplossing. 

Daarnaast zal Nederland volgende week pleiten voor tempo in het toetredingsproces van Oekraïne tot de Europese Unie, tot onvrede vanuit de rechterflank van de Kamer, en voor uitvoering van het twintigste sanctiepakket tegen Rusland. Er mag volgens de premier geen tijd worden verspild: “Als Oekraïne valt, is Europa tweede in de rij.”

Stephan van Baarle (DENK) gebruikte zijn spreektijd om Europese steun te vragen voor de humanitaire situatie in Gaza en een sanctiepakket tegen de Israëlische regering. Jetten verwacht dat daar in Brussel geen meerderheid voor te vinden zal zijn. “Dat is elke keer het antwoord”, klaagde Van Baarle. “Ik ben de straffeloosheid van de mensen die het leven van Palestijnen zuur maken, helemaal zat.”

EU-Keizerin

Volgens PVV-Kamerlid Sebastiaan Stöteler heeft de EU voorlopig meer dan genoeg gedaan. Meermaals hekelde hij het optreden van de Commissievoorzitter rondom de oorlog in Iran. “We hebben afgelopen week de EU-keizerin, mevrouw Von der Leyen, gezien”, verzuchtte hij. “De premier moet haar terugfluiten, hard en duidelijk, tijdens de Raad.” Stöteler roept op enkel EU-buitenlandchef Kaja Kallas het woord te laten voeren op het internationale toneel. Felix Klos (D66) reageerde op Stöteler. Volgens Klos is het niet bijzonder dat Von der Leyen zich uitspreekt. Haar houding is niet tegenstrijdig met haar takenpakket, aldus het D66-Kamerlid.

Hoewel Stöteler de opstelling van de Commissievoorzitter betwistte, pleiten veel Kamerleden voor een sterk en onafhankelijk Europa. De EU moet volgens hen investeren in defensie en de energieprijzen bewaken. “Europa moet weerbaar en politiek volwassen worden”, aldus Harmen Krul (CDA). 

Premier Jetten lichtte toe dat er meerdere Europese maatregelen in voorbereiding zijn om de energieprijzen te drukken, waaronder prijsplafonds en gezamenlijke gasinkoop. Op nationaal niveau worden de voorraden gevuld en wordt gekeken naar mogelijke noodfondsen. Michiel Hoogeveen (JA21) roept de premier op om niet onnodig in te grijpen op de energiemarkt, terwijl Van der Lee hoopt op een winstplafond voor gas. 

Meerjarig Financieel Kader 

De Kamerleden uitten hun twijfels bij het Meerjarig Financieel Kader (MFK). Zal deze grote Europese begroting Nederland niet veel te veel geld kosten? En hoe zit het met eventuele fraude binnen de Europese subsidies? Maes wijst op het recente rapport van de Europese Rekenkamer, waaruit bleek dat 5 miljard euro uit het coronaherstelfonds is weggesjoemeld. 

“Nederland gaat in de onderhandelingen voor het MFK inzetten op betere controlemechanismen”, verklaarde Jetten. “Ik heb ook de waarschuwing afgegeven dat een Europese begroting die niet gemoderniseerd is, maar vervolgens wel van Nederland een grotere afdracht vraagt, onacceptabel is. Dat gaan we gewoon niet doen.” 

Hij zal zich volgende week voornamelijk richten op het defensie-, energie- en klimaatbeleid.  “Neemt Europa voedselzekerheid eigenlijk wel serieus als strategisch thema?”, vroeg Henk Vermeer (BBB) zich af. De premier wees de kritiek van de hand dat hij Oekraïne boven Nederland zou stellen: “Als ik hier vandaag niet de hele dag in deze twee debatten had gestaan, had ik de hele dag werkbezoeken aan de landbouwsector afgelegd.”

Daarnaast is het laatste woord over de nieuwe Industrial Accelerator Act en het principe van ‘made-in-Europe’ nog niet gezegd. “Dit is extreem bureaucratisch, extreem omslachtig en ook nog eens een klap in het gezicht van al die landen waarmee wij handelsafspraken hebben”, vatte Hoogeveen samen. De premier wilde er donderdagavond niet te lang bij stilstaan: het wetsvoorstel zal op een later moment nog de agenda passeren. 

Werk aan de winkel 

Er valt volgende week dus genoeg te bespreken. Premier Jetten lijkt er zin in te hebben. “Er wordt niet alleen vanuit de Europese instellingen, maar ook door andere lidstaten met interesse gekeken naar het coalitieakkoord dat in Nederland is afgesproken”, vertelde hij. 

Voordat de premier zich mag bewijzen tijdens de EU-top op 19 en 20 maart, zal hij maandag eerst nog een bezoek brengen aan Berlijn. Daar praat hij over de versnelde defensiesamenwerking, energievoorziening, gaswinning en de Nederlands-Duitse samenwerking op het gebied van migratie. “Zal de minister-president dan ook een woordje Duits gaan spreken?”, vroeg Krul amicaal, verwijzend naar het Franstalige gesprek met president Emmanuel Macron van afgelopen woensdag. Jetten besloot: “Ja, en binnenkort bij collega Sánchez doe ik dat in het Spaans.”

Volg de Europese top donderdag op de voet met het liveblog op onze site. Wil je daarnaast dagelijks exclusief Nederlands nieuws uit Brussel ontvangen? Abonneer je dan op onze nieuwsbrief De Dagvangst.