Lidstaten mogen van de Europese Commissie bedrijven compenseren voor de hoge energieprijzen door de oorlog in Iran. Normaal gesproken moeten lidstaten toestemming vragen als zij bijvoorbeeld boeren financieel willen ondersteunen voor duurdere kunstmest, of transportbedrijven willen helpen met hun hoge dieselprijzen. Die toestemming krijgen de lidstaten nu, al moeten ze het nog wel aanvragen.

Lidstaten kunnen voortaan tot zeventig procent van de kosten door de hogere energieprijzen vergoeden. Die extra kosten zijn berekend ten opzichte van voor de oorlog eind februari.  Ook mogen lidstaten eerder kleinere bedragen uitkeren. Het gaat om bedragen tot 50.000 euro, bedoeld voor kleine boeren, vissers en transporteurs die niet precies kunnen aantonen hoeveel extra geld zij kwijt zijn door de gestegen energieprijzen. 

Lidstaten die van de regeling gebruik willen maken, moeten alsnog een aanvraag indienen bij de Commissie. Maar deze wordt sneller toegekend dan eerder het geval was. 

Maatregelen tegen hoge energieprijzen

Nederland doet voorlopig vrij weinig met de mogelijkheden die de Commissie biedt. Het kabinet zegt nadrukkelijk dat het op dit moment “terughoudend is met ingrijpen”. Want op die manier houdt het kabinet ruimte voor aanvullende acties “als zwaardere scenario’s werkelijkheid worden”.

Andere Europese landen kiezen een andere koers. Twaalf EU-landen grepen de afgelopen weken naar hetzelfde middel: de accijns op benzine en diesel omlaag. Italië verlaagt de accijns met 25 cent per liter, Duitsland met circa 17 cent – voor twee maanden, tegen een rekening van 1,6 miljard euro. Ierland schrapt tijdelijk 20 cent per liter op diesel en 15 cent op benzine. Ook truckers en transportbedrijven worden niet vergeten. In meerdere landen zijn er maatregelen. In Italië gelden belastingvoordelen, terwijl Frankrijk gerichte subsidies op brandstof instelde.

Afstappen van fossiele brandstoffen

Waar het Nederlandse kabinet de energiecrisis voorlopig inzet om de verduurzaming aan te jagen en hier en daar een compensatie te verlenen, versoepelt de Commissie de regels zodat lidstaten meer kunnen compenseren. In de Tweede Kamer gaan wel geluiden op dat de Nederlandse industrie gecompenseerd moet worden.

De vraag die je erbij kan stellen is: lost de versoepeling van de staatssteunregels het probleem wel op? Als je bedrijven compenseert voor de gestegen brandstofkosten, dan zorg je er niet voor dat ze minder afhankelijk worden van die brandstoffen. En dat is juist het doel. Maar de nood is nu te hoog, zei Eurocommissaris Teresa Ribera bij de presentatie van het pakket. “We helpen de industrie nu op korte termijn de directe schok van de crisis te overleven.”

Een uitgebreid artikel over de versoepelingen van de Europese Commissie en de keuzes die Nederland maakt, verscheen eerder in de Nieuwsbrief Klimaat en Energie. Daarin praat eindredacteur Sander van Vliet je elke twee weken bij met verdiepende verhalen, interviews en nieuws. Abonneer je nu.