Europarlementariër Anja Hazekamp (PvdD) kreeg in de lente van vorig jaar de diagnose borstkanker. Ze moest haar werk grotendeels neerleggen en verdween uit het Europees Parlement. Sindsdien onderging ze “een totaalpakket” aan behandelingen: chemotherapie, operaties, bestraling en hormoonbehandeling. De behandelingen sloegen aan en dus vecht ze weer voor haar idealen: de gezondheid van mensen, dieren en de planeet, misschien wel met meer volharding dan ooit.

Ben je tijdens je ziekte met politiek bezig geweest?

“Mensen die chemotherapie hebben gehad weten dat het geen pretje is. Ik had veel last van bijwerkingen, vooral mijn afweersysteem werd zwak. Tussen de behandelingen door moest ik in isolatie, dan mocht ik niet meer onder de mensen komen. Maar alles wat ik kon doen heb ik gedaan. Gelukkig was iedereen in het Parlement erover eens dat mijn assistenten mij mochten vervangen tijdens onderhandelingen over mijn dossiers. Ik sprak dan online onze koers door met mijn team en ik kon amendementen indienen.”

Mocht je in de dagen van isolatie wel vrienden en familie zien?

“Heel weinig. Ook mensen die dicht bij me staan moest ik ver weg houden. Na een chemobehandeling moest ik soms zelfs in volledige quarantaine vanwege chemo-koorts, dan kon ik niemand zien. En als ik wel mensen mocht zien, moest dat buiten, een-op-een, op afstand en met een mondmasker; eigenlijk net als tijdens de Covid-periode.”

“Wel heb ik heel veel steun gehad aan mijn zus, zwager en enkele vriendinnen. Zij brachten me naar het ziekenhuis of kwamen me thuis helpen als het slecht ging.”

Er rust een taboe op borstkanker, heel veel vrouwen schamen zich ervoor

Je bent erg ideologisch gedreven. Was het frustrerend om zoveel te moeten missen?

“Jazeker. Wij zijn een actiegerichte partij, en ik heb het ontzettend gemist om de straat op te gaan.”

In de periode dat Hazekamp vaker van de zijlijn moest toekijken, is er een hoop veranderd in de wereld. We praten over Gaza, het Europese steunpakket voor Oekraïne, vredesonderhandelingen, Trump in Venezuela en Trump in Groenland.

“Ik ben van heel veel geschrokken”, lacht Hazekamp. “Maar wat me persoonlijk het meest heeft geraakt is het afzwakken van allerlei wetgeving omtrent milieu en gezondheid.”

Nog meer dan de grote geopolitieke dreigingen die op dit moment spelen?

“Ja. Omdat gezondheid en het milieu ons allemaal aangaat. Natuurlijk heeft wat Trump in Groenland doet invloed op Europa. Maar dat maakt niet minder erg dat wetten over PFAS, landbouwgif, microplastics, en de kwaliteit van water, lucht en bodem worden afgezwakt. Dat maakt mensen ziek. En dat raakt me, zeker nu ik zelf ziek ben.”

Ik ben me bewust geworden van mijn sterfelijkheid. Daarom moet je iedere dag honderd procent geven voor je idealen

Even terug naar het moment dat jij te horen kreeg dat je borstkanker had. Je bent toen heel open over geweest over je diagnose, bijvoorbeeld op sociale media. Waarom?

“Er rust een taboe op borstkanker, heel veel vrouwen schamen zich ervoor. Maar er is geen enkele reden om je te schamen. In Nederland krijgt één op de zeven vrouwen borstkanker. Dat is heel veel, dus dat taboe moet worden doorbroken.”

Hazekamp is even stil, twijfelt en praat dan verder.

“Bovendien kunnen mensen het aan je zien. Als je chemotherapie krijgt, word je niet alleen kaal maar ook je wimpers en je wenkbrauwen verdwijnen. Maar ook voor een kaal hoofd hoef je je niet te schamen, al is niet leuk om je haar kwijt te raken – zeker als vrouw.”

Heb je veel steun gekregen?

“Heel veel. Zeker na mijn laatste bericht waarin ik drie foto’s plaatste, één met weer een beetje haar op mijn hoofd, een met een mutsje en een met een pruik. Of ik die draag hangt af van mijn stemming. En het weer.”   

Anja Hazekamp (1968) is Europarlementariër namens de Partij voor de Dieren. Ze werd geboren in Vlagtwedde (Groningen) en zit sinds 2014 in het Europees Parlement, waar ze samenwerkt met andere linkse en groene partijen. Eerder was ze actief in de Provinciale Staten van Groningen en werkte ze als beleidsmedewerker en onderzoeker op het gebied van dierenwelzijn en natuur. Hazekamp studeerde biologie aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Heeft de ziekte je kijk op het leven veranderd?

“Ik ben me bewust geworden van mijn sterfelijkheid. Daarom moet je iedere dag honderd procent geven voor je idealen, zeker als volksvertegenwoordiger. Anders ben je op de verkeerde plek. Maar er waren ook momenten waar ik alleen maar bezig was met overleven. Dan verdwijnt al het andere naar de achtergrond. Mijn lichaam deed dat helemaal vanzelf, daar hoefde ik niets voor te doen.”

Was je bang om dood te gaan?

“Ik denk dat iedereen die geconfronteerd wordt met een ernstige ziekte daar bang voor is. Als je het woord kanker hoort, schieten er vragen door je hoofd. ‘Hoelang heb ik nog?’ Ook bij mij. Natuurlijk proberen mensen je op te beuren, iedereen kent wel een verhaal van een tante of buurvrouw bij wie alles goed is gekomen. Maar er zijn ook heel veel vrouwen die het niet overleven.”

Hazekamp heeft een blaadje meegenomen met aantekeningen voor het interview. Er staan vooral politieke standpunten op waar zij zich voor gaat hardmaken nu ze weer aan het werk is, maar mijn oog valt op een klein zinnetje. ‘Het leven is kut.’

Waarom staat dat daar?

“Omdat het leven soms kut is. Dat moet je accepteren, maar hoef je niet te verbergen. Op die momenten is het belangrijk om lichtpuntjes te blijven zoeken.”

“Soms keek ik naar grappige dierenfilmpjes of satirische programma’s. Dan lag ik helemaal dubbel en voelde me weer even blij. Of galgenhumor, eigenlijk een soort overlevingsmanier. Als mensen niet wisten hoe ze me moesten benaderen maakte ik weleens een opmerking als: ‘Krijg nou tieten!’”, grinnikt ze. “Om het ijs te breken.”

Is het leven nu iets minder kut?

“Zeker. Ik lach veel en geniet van de kleine dingen in het leven. En ik leef in het nu, wat er morgen gebeurt zien we dan wel weer.”

Je wordt strijdbaar genoemd. Ben je dat nog steeds?

“Absoluut. Ik vind, nog meer dan vóór mijn ziekte, dat grote bedrijven moeten stoppen mensen ziek te maken. Als bewoners van IJmuiden te maken krijgen met grafietregens, die heel gevaarlijk zijn, komt Tata Steel langs met een schoonmaakdoekje om je vensterbank af te nemen en dat is het. Intussen pompt de overheid miljarden in Tata Steel, zogenaamd om te vergroenen. Pure greenwashing.”

Moeten niet ook de grootste vervuilers worden geholpen om te vergroenen?

“Die bedrijven hebben decennialang de kans gehad om te vergroenen, maar hebben het keer op keer vertikt. Ze moeten zelf actie ondernemen om te voldoen aan de wet zonder de kosten daarvan, naast de kosten van de milieu- en gezondheidsschade die ze aanrichten, te verhalen op de samenleving.”

Ik vind, nog meer dan vóór mijn ziekte, dat grote bedrijven moeten stoppen mensen ziek te maken

Je post op social media ook de successen van de Partij voor de Dieren. Zijn het er genoeg?

“Het zijn er nooit genoeg. En veel van die successen zijn onder Commissievoorzitter Urusla von der Leyen op de lange baan geschoven. Een van de dingen waar ik heel erg trots op ben, is de ‘Van Boer tot Bord-strategie’. Dat is een initiatief om de gehele voedselketen te verduurzamen, van landbouwgif tot supermarkten en van dierenwelzijn tot grondwater. Maar ook dat is in een la verdwenen.”

Hazekamp kijkt op de klok.

“Ik moet naar buiten. De actievoerders staan klaar.”

Ik loop mee naar buiten om een foto te maken van Hazekamp in actie. Met vastberaden passen beent ze Place Luxembourg op waar het net heeft geregend, de grond is nog nat. Ze wordt vrolijk begroet door de actievoerders, ze kennen haar allemaal. Ik hoor Hazekamp mompelen: “Wat ben ik blij om weer in de modder te staan”.

Meer interviews en verdieping? In onze thematische nieuwsbrieven brengt de redactie elke twee weken per thema exclusieve interviews en achtergronden uit Brussel en Den Haag. Deze artikelen verschijnen uitsluitend in de nieuwsbrief. Abonneer je nu.