Als je langs de groenteafdeling in de supermarkt loopt, zie je het niet, maar veel aardappelen, courgettes en komkommers zijn behandeld met gewasbeschermingsmiddelen. Die moeten ziektes, insecten en onkruid weren zodat oogsten minder snel mislukken.

Voordat zo’n middel op de markt mag, wordt de werkzame stof erin uitvoerig onderzocht. Een lidstaat beoordeelt de stof, de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) controleert die beoordeling, en de Europese Commissie vormt samen met de lidstaten een eindoordeel. Blijkt de stof veilig, dan wordt die eerst voor maximaal tien jaar goedgekeurd. Daarna volgt een nieuwe beoordeling, en vervolgens elke vijftien jaar opnieuw.

Dat proces gaat op de schop, maar onduidelijk is nog hoe. De Commissie stelt versoepelingen voor en vindt de landbouw en de industrie aan haar zijde. Wetenschappers en politici slaan ondertussen alarm: volgens hen worden de risico’s voor de volksgezondheid onvoldoende meegewogen.

Toelating van pesticiden

Over één ding zijn voor- en tegenstanders het eens: het huidige systeem loopt vast. De EFSA kampt met grote achterstanden. Veel nieuwe middelen zitten in de wachtkamer; het duurt vaak vijf tot tien jaar voordat ze zijn toegelaten. Ook de herbeoordeling van bestaande middelen duurt lang. Daardoor komen ook biologische bestrijdingsmiddelen, die vaak beter zijn voor mens en milieu, maar langzaam op de markt. Tegelijk raken boeren na een herbeoordeling soms middelen kwijt, terwijl er nog geen alternatief is toegelaten.

De Commissie stelt daarom voor de meeste werkzame stoffen na hun goedkeuring niet meer standaard opnieuw te beoordelen, behalve als er nieuwe wetenschappelijke inzichten zijn.

Alle ogen op het Europees Parlement

Alle ogen zijn nu gericht op het Europees Parlement. D66-Europarlementariër Gerben-Jan Gerbrandy onderhandelt mee over het dossier. Volgens hem is het onverantwoord wat er gebeurt.

Begin oktober zou de landbouw- en milieucommissie van het Parlement over het voorstel stemmen, maar dat ging niet door. Die stemming staat nu voor begin december gepland, waarna het voltallige Parlement half december stemt.

Gerbrandy probeert ondertussen een meerderheid te vormen door het midden van het Parlement, en vestigt zijn hoop op het CDA. “Om tot een compromis over het midden te komen, moet er beweging komen bij de christendemocraten.”

Het volledige verhaal over de versoepeling van de toelating van pesticiden verscheen deze week in Europa achter de sterren. Daarin: hoe de lobby van de industrie volgens een onderzoek van lobbywaakhond Corporate Europe Observatory zijn stempel drukt op het voorstel, waarom 573 wetenschappers en artsen een brandbrief stuurden en waarom Nederland er toch mee instemde.

In deze nieuwsbrief ook verhalen over EU Inc, de Europese bedrijfsvorm die start-ups moet helpen groeien maar is uitgekleed, over verouderde Nederlandse bruggen en wegen die de Europese veiligheid in gevaar brengen, en over de brandstofafhankelijkheid van defensie.

Wil je deze verhalen ontvangen? Abonneer je dan nu op Europa achter de sterren.