“We hebben dit scenario ook met Spanje geoefend, maar we zagen het niet aankomen.” Aan het woord is Hans Leijtens, de Nederlandse directeur van de Europese grens- en kustwachtorganisatie Frontex. Leijtens doelt op het incident van afgelopen zomer in Ceuta, de Spaanse exclave aan de Noord-Afrikaanse kust. Op 30 en 31 juli staken tienduizenden mensen vanuit Marokko, zwemmend en over land, de grens met Ceuta over. Inmiddels is het gros van hen teruggestuurd naar Marokko. Volgens mensenrechtenorganisaties vielen er minstens 141 doden.
Leijtens zelf was op vakantie toen hij werd gebeld. “Ik moest nadenken wat te doen.” De eerste zorg was de mensenmassa onder controle krijgen en mensen terugsturen. Frontex droeg vooral bij met instrumenten om informatie te verzamelen. Het grensagentschap had twintig mensen in Ceuta, aan de Europese kant van de grens. “Toegang tot het gebied regelt Spanje zelf.”
Sneeuwbaleffect
Volgens Leijtens is Ceuta een “nieuw fenomeen”. Het is meer een probleem dat raakt aan de verstoring van de openbare orde dan aan migratie, zegt hij. Tegenover de Kamerleden vergelijkt hij het met Project X Haren – een Facebookevenement dat viraal ging en uitmondde in rellen. Ook in Ceuta sloot een grote groep zich opportunistisch aan. Bij zo’n sneeuwbaleffect “hol je achter de feiten aan”.
“Ja, mensen willen migreren, dat gebeurt, maar de omvang van dit is enorm”, zegt hij. “Het meest trieste is dat veel mensen hun leven hebben verloren.”
Leijtens was dinsdagmiddag in de Tweede Kamer. Diezelfde dag presenteerde de Europese Commissie een vijfpuntenplan om de buitengrenzen te versterken zodat situaties zoals Ceuta in de toekomst voorkomen kunnen worden.
Het volledige verhaal over Frontex en de grenscrisis in Ceuta verscheen deze week in Europa achter de Sterren. Daarin: wat er in het vijfpuntenplan van Brussel staat, waarom Frontex-baas Leijtens worstelt met zijn rol bij terugkeerhubs, en hoe ver de soevereiniteit van lidstaten mag wijken voor een snellere Europese aanpak.
In deze nieuwsbrief ook een interview met Bert Koenders, voorzitter van de Adviesraad Internationale Vraagstukken, een verhaal over de Europese digitale portemonnee waarmee het bedrijfsleven meer dan 100 miljard euro kan besparen, en een update over het kooiverbod.
Wil je deze verhalen ontvangen? Abonneer je dan nu op Europa achter de Sterren.
