We zijn nettobetaler aan de EU, dus we hebben recht om geld terug te krijgen’, aldus staatssecretaris Van der Burg (VVD) in de Telegraaf. Hij doelt op het EU-fonds voor de Landen en Gebiedsdelen Overzee (LGO), waar Groenland volgens het voorstel van de Europese Commissie per inwoner meer geld uit krijgt uitgekeerd, dan het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Dat vindt niet alleen het kabinet oneerlijk, maar ook Europarlementariër Marit Maij (PvdA-GroenLinks), schaduwrapporteur voor het zogeheten “LGO besluit”. Want in de begrotingsdiscussie wordt ook over dit fonds hard onderhandeld. De kabinetsinzet ging vergezeld van een interview in de krant van wakker Nederland.
De Tweede Kamer voerde twee weken geleden het debat over deze kabinetsinzet en de EU-dimensie van “Koninkrijkszaken”, zoals dit in Haags jargon heet. Er zijn al meerdere rapporteurs geweest die namens de Kamer in het dossier duiken.
EU in helft gemeenteakkoorden
Projecten voor klimaat- en energietransitie, maritieme verbindingen en digitalisering op de eilanden zijn hard nodig en daarmee sluiten de eilanden goed aan op Europese doelstellingen. Maar een zorg die steeds terugkomt, is het gebrek aan uitvoeringscapaciteit en bestuurlijk absorptievermogen om fondsen aan te vragen, uit te voeren en te verantwoorden. Dat is een breder probleem in deze kleine gemeenschappen, bleek uit een bijeenkomst van de Algemene Rekenkamer. Ook de culturele dimensie is relevant. Op de eilanden zit niemand te wachten op een belerend vingertje van overzee.
Als het gaat om slim Europees werken is dat vingertje ook ongepast – want niet alleen bij het rijk, ook bij de Europastrategieën van gemeenten in Europees Nederland is geld een begrijpelijke drijfveer en uitvoerbaarheid een drempel. Dat blijkt uit de vergelijking van gemeentelijke coalitieakkoorden, die de koepelorganisatie VNG maakte. Met AI, dus er kunnen fouten in staan, geeft de koepel grif toe.
De helft van de gemeentelijke akkoorden benoemt een Europese dimensie, waarbij het krijgen van Brussels geld voorop staat. In de tweede week van oktober reizen meer dan 500 gemeente- en provinciebestuurders naar de Europese hoofdstad. Net als staatssecretaris Van der Burg, die eind deze maand Brussel bezoekt, zullen ook deze bestuurders weer horen: hier staat geen pinautomaat.
Afgewezen
Een poging om je project mede te laten financieren door EU-fondsen betekent in de eerste plaats: aansluiten bij de Europese doelstellingen. Die moet je dus eerst goed leren kennen. Daarna bezien of je de taal en inhoud van het Europese beleidsjargon in je eigen plannen kan integreren en vervolgens overtuigend aan kunt tonen dat jouw voorgenomen project daaraan een bijdrage levert. Ja, “Europees werken is een vak “ – zoals het motto van mijn onderzoeksgroep aan De Haagse Hogeschool luidt. Het ministerie van BZK werkt aan een nieuw EU-platform voor Curaçao, Aruba, Sint-Maarten, Bonaire, Sint-Eustatius en Saba, samen met Europees Nederland, voor hulp bij het aantrekken van Europese subsidies.
En zelfs als je voor zo’n aanvraag voldoende punten krijgt kan ‘ie worden afgewezen omdat de Commissie te weinig geld heeft om alle aanvragen te honoreren. Dat gebeurde mij deze zomer, toen een subsidie voor Europees werken in de regio voor mijn lectoraat uit het fonds Erasmus+ om die reden werd afgewezen. Dat maakt de inzet van het kabinet op minder geld naar Brussel op zijn minst paradoxaal. En meer kennis over Europa, mét en van de eilanden, onontbeerlijk. Hopelijk wordt Brusselse Nieuwe ook overzee gelezen!
De nieuwsbrief Post uit Brussel is vernieuwd! Naast deze column van Mendeltje lees je daarin voortaan ook de laatste ontwikkelingen van de redactie over wetsvoorstellen uit Brussel die bij politiek Den Haag binnen komen. En we geven je een overzicht van de kabinetsreacties van de regering op die Europese plannen. Kortom, meer post uit Brussel! Neem hier een abonnement.
