Nu niemand zich meer achter het ‘nee’ van de voormalige premier Orbán kan verschuilen, moeten de andere 26 met hun water voor de dokter komen. Nationale, vooral economische belangen voeren de boventoon.

De verdeeldheid komt op een bijzonder moment. Oekraïne doet Rusland op alle fronten pijn. Er staan lange rijen voor benzinestations en het gemopper begint langzaam toe te nemen. En op dat moment is de Europese Unie niet in staat om één front te vormen. Met een noodmaatregel is voorkomen dat de olieprijs zou stijgen (van 45 naar 65 dollar per vat). Maar dat is slechts tijdelijk. De landen hebben nu twee weken extra om de problemen op te lossen.

Wat zijn de meningsverschillen?

In een paar woorden: toeristen, vis, gas, schepen en een bank. Laat ik ze afpellen; om te beginnen de toeristen.

Het idee is dat er een inreisverbod komt voor iedereen die aan Russische kant heeft meegedaan aan de oorlog in Oekraïne. Het is een oud idee van Estland, dat dit voorjaar door andere landen (onder meer Zweden) werd ondersteund. Daar zagen ze meer Russen naar Europa komen. Dat beeld komt ook uit de cijfers (op basis van verleende visa) van de afgelopen jaren naar voren:

• Frankrijk: meer dan 170.000;
• Italië: bijna 160.000;
• Spanje: bijna 100.000.

“Europa blijft verboden terrein voor iedereen die heeft deelgenomen aan de invasie van Oekraïne”, zo heeft de voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, meermaals laten weten. Helder standpunt, maar wie gaat dat bepalen? Wie bepaalt of iemand een militair is die heeft gevochten? En wie moet op de blaren zitten als de sancties worden ontweken? Frankrijk en Italië hadden, met steun van Spanje en Griekenland, heel veel, vooral juridische, bezwaren tegen de sanctie.

Vissticks

Die spelen ook een hoofdrol. Duitsland heeft namelijk een vrij grote vissticksindustrie in Bremerhaven. Iglo is samen met Frosta de grootste producent. Voor de vissticks wordt voornamelijk Alaskapollak gebruikt. Die vis wordt door de Russen gevangen en geëxporteerd naar Europa.

Ook kabeljauw wordt wel gebruikt, maar in mindere mate. Kabeljauw gaat vanuit Rusland vooral naar Portugal, waar ze er de beroemde bacalhau van maken.

Het idee om de import via quotering aan banden te leggen, stuitte op zoveel verzet van Portugal en Duitsland dat Ierland (als voorzitter) besloot om de vis van het sanctiemenu te halen. Uiteindelijk worden de Russen ook niet keihard getroffen. De import van de vis is slechts een klein onderdeel (nog geen drie procent) van wat de EU in totaal importeert uit Rusland.

En dan zijn er nog de Oostenrijkse problemen met de Raiffeisen Bank. De bank is het belangrijkste kanaal van Poetin om zaken met de rest van de wereld te doen. De Oostenrijkers, die veel geld in Rusland hebben staan, zeggen dat ze de bank niet kunnen verkopen door de Russische regels. En ze zijn niet bereid om het verlies te nemen (vorig jaar had de bank een kapitaal van meer dan vijf miljard euro).

De bank heeft geprobeerd om via een ingewikkelde constructie van haar belangen af te komen, maar daarbij overtrad zij de sancties die internationaal waren opgelegd. Nadat ze die deal gedwongen hadden afgeblazen, werden ze door de Russen veroordeeld tot het betalen van een boete van twee miljard euro. En dat geld proberen de Oostenrijkers terug te krijgen. Ze vinden dat ze recht hebben op compensatie en leggen die eis bij elk gesprek over nieuwe sancties op tafel.

En dan de schepen

Die hebben een directe relatie met de prijs. Vooral Griekenland vindt een lage olieprijs geen goed nieuws. Het land is bang dat dan met name landen als India en China de Russische olie gaan vervoeren, wat ten koste gaat van de Griekse rederijen. Het gaat vooral over de rederij Dynagas, waarvan de Griekse regering vreest dat die over de kop gaat als de prijs te laag is.

Er is nog iets aan de hand. De Griekse rederij heeft als een van de weinige rederijen speciale ijsschepen in de vaart: zogenoemde Arc7-ijsklasse-tankers. Dit zijn miljoenen kostende, hoogtechnologische schepen die door het ijs van de Arctische wateren kunnen varen om gas op te halen bij de Russische gigantische Yamal LNG-fabriek.

En als vanaf 2027 een totaalverbod gaat gelden voor de import van Russisch gas in Europa, dan is dat al een gevoelige klap voor de rederij. Nog meer tegenslag kan haar de das om doen, zo vreest Griekenland.

De komende weken proberen de EU-landen er alsnog uit te komen. De nieuwe deadline is 22 juli.