De lidstaten hebben nog altijd geen akkoord over het 21e sanctiepakket voor Rusland. Na drie dagen onderhandelen werd geen oplossing gevonden voor de bezwaren van Griekenland en Oostenrijk, die het pakket tegenhielden vanwege nationale belangen. Het Europese prijsplafond op Russische olie dat vandaag zou aflopen is met een week verlengd, en dus is de deadline van het sanctiepakket ook vooruitgeschoven. Intussen dreigen de sancties zelf steeds verder te worden afgezwakt.
Haast geboden
Op 16 juli zou het prijsplafond op Russische olie, dat onderdeel is van 21e sanctiepakket, verlopen en dus was er haast geboden. Drie dagen op rij onderhandelden de ambassadeurs van de lidstaten over de sancties, maar drie dagen op rij werd geen akkoord bereikt. Uiteindelijk besloten de ambassadeurs om het huidige prijsplafond van 44 euro per vat (in plaats van een marktprijs van 73 euro per vat) met een week te verlengen, om op 22 juli opnieuw om tafel te gaan.
Met dit prijsplafond houdt Europese de prijs van Russische olie kunstmatig laag. Het plafond werd in de zomer van vorig jaar ingesteld als onderdeel van het 18e sanctiepakket, en moet elk jaar worden herzien en verlengd. Het plafond houdt de prijs van Russische olie ten minste vijtien procent onder de marktprijs, waardoor minder geld van Europa naar de Russische staatskas vloeit.
Geen dekmantel
Omdat sanctiepakketten tegen niet-EU-landen onder het Europese buitenlandbeleid vallen, kunnen zij alleen bij unanimiteit worden ingestemd. Alle 27 lidstaten moeten akkoord gaan, wat in het verleden al vaker tot problemen leidde. Vaak was het de Hongaarse premier Viktor Orbán die zijn huid duur verkocht. Meerdere malen gebruikte hij zijn positie voor politiek gewin en stemde alleen in wanneer hij er iets voor terugkreeg.
Het komt ook voor dat andere landen dwarsliggen. Vaak konden zij zich verschuilen achter de Hongaar, maar nu Orbán plaats heeft gemaakt voor de mildere Péter Magyar is die dekmantel niet meer. En dus kan onderlinge verdeeldheid niet langer worden verborgen.
Oostenrijk en Griekenland
En dat die verdeeldheid er is werd deze week pijnlijk duidelijk. Zowel de Oostenrijkers als de Grieken hadden bezwaren tegen het 21e sanctiepakket. De Oostenrijkse Raiffeisen Bank heeft ruim 2 miljard euro vaststaan in Rusland. De Russen zijn pas bereid het geld te deblokkeren zodra oligarch Oleg Deripaska van de sanctielijst wordt geschrapt, meldt Politico. Oostenrijk bedacht een deal waarin het land zou worden gecompenseerd voor dat geld, zodat de oligarch op de sanctielijst kon blijven staan. De beslissing over dit voorstel zal later pas vallen.
Het echte knelpunt komt van de Grieken, die hun onvrede uitten over het verbod op het verlenen van diensten bij de verkoop van Russisch vloeibaar gas naar andere landen. Het gaat hier om een Griekse rederij die helpt bij het vervoeren en verkopen van Russisch gas. Ter bescherming van dit bedrijf, zo vertelt een EU-ambassadeur, eisen de Grieken daarom een uitzondering op dat verbod. De Europese Commissie gaat deze week onderzoeken in welke mate Rusland zou profiteren van een dergelijke uitzondering, wat de gesprekken van volgende week in grote mate zal sturen.
Afgezwakt
Het 21e sanctiepakket dreigt zo verder te worden afgezwakt. Eerder werd al een verbod op import van Russische vis geschrapt en werden regels op het verschaffen van reisvisa aan Russische militairen die naar Europa op vakantie gaan versoepeld. Ook zorgden de Bulgaren dat de Russische patriarch Kirill, de leider van de Russisch-Orthodoxe kerk, van de sanctielijst werd gehaald.
EU-Buitenlandchef Kaja Kallas noemde het uitkleden van het 21e pakket onverstandig: “Of je nou een lidstaat uit Noord-, Oost, Zuid-, of West-Europa bent, het belangrijkste voor onze economieën is dat deze oorlog stopt.” Volgens haar moet de druk op Rusland daarom maximaal worden opgevoerd, onder andere door sancties.
Als er toch een akkoord komt zullen sancties worden aangenomen tegen ongeveer 250 individuen en entiteiten. Eén daarvan is het bedrijf achter Max App, een communicatieapp die automatisch is geïnstalleerd op alle telefoons in Rusland en onder surveillance staat van de FSB (de Russische veiligheidsdienst en opvolger van de KGB). Via deze app controleert en censureert de Russische overheid haar burgers.
Een deel van dit artikel verscheen vanochtend in de Dagvangst. Daarin praat de redactie je elke ochtend (ma, di, wo en do) bij met het laatste Europese nieuws dat voor Nederland van belang is. Abonneer je nu.
