Albanië, Oekraïne, Moldavië en Montenegro hebben deze week allemaal belangrijke stappen gezet in de richting van de Europese Unie. “Super dinsdag”, noemde Eurocommissaris voor Uitbreiding Marta Kos het daarom. Zoveel op één dag was er sinds 2002 niet meer gebeurd op het gebied van EU-uitbreiding, zei Kos.
EU-uitbreiding is een uitgebreid proces. De kandidaat-lidstaten moeten hervormen zodat ze bij Europa passen. Onderwerpen als rechtspraak, landbouw of buitenlands beleid moeten allemaal op zo’n manier geregeld zijn dat het aansluit bij de EU. Elke kandidaat moet door 33 hoofdstukken heen, verdeeld over zes grote thema’s.
Elk hoofdstuk heeft één onderwerp en moet apart geopend worden, en later als hervormingen zijn doorgevoerd, weer gesloten. Het eerste thema gaat over de rechtsstaat en democratie. Die vormt de basis: is die niet op orde, dan kunnen landen een lidmaatschap wel op hun buik schrijven.
Koploper
Moldavië en Oekraïne begonnen deze week aan een nieuw thema: buitenlands beleid. Dat is nog maar een maand nadat ze aan het eerste thema begonnen, het gaat dus hard. Montenegro loopt het verst vooruit: het land rondde deze week twee hoofdstukken af en zit nu op achttien van de 33, ruim over de helft. Albanië sloot voor het eerst drie hoofdstukken af.
“Afgesloten” is overigens niet hetzelfde als “klaar”. Pas als alle hoofdstukken zijn afgerond, wordt er een definitief toetredingsverdrag gemaakt. Dat verdrag moet weer door alle EU-landen worden goedgekeurd, en door het Europees Parlement. Daarna moet elk EU-land het verdrag nog thuis laten goedkeuren door het eigen parlement. In sommige landen vindt er dan een referendum plaats.
Momentum
De kandidaat-lidstaten zien nu een kans om tempo te maken: op dit moment zijn er relatief weinig EU-leiders die de uitbreidingsplannen tegenwerken. Dat kan bijvoorbeeld veranderen na de Franse presidentsverkiezingen van april 2027, waarbij radicaal-rechtse kandidaat Marine Le Pen een serieuze kanshebber is. Haar partij staat traditioneel kritisch tegenover verdere EU-uitbreiding.
In Nederland speelt de discussie al volop in de Tweede Kamer. Waar debatten over Europese Zaken doorgaans geen volle zalen trekt, was bij een debat over EU-uitbreiding elk stoeltje bezet.
Wil je alles weten over de uitbreiding van de Europese Unie? In de Nieuwsbrief Democratie en Rechtsorde praat de redactie je bij. Abonneer je nu en ontvang elke twee weken verdiepende verhalen, achtergronden en nieuws rechtstreeks in jouw mailbox.
