Niet alleen de Europese Unie, maar ook de Europese en internationale criminaliteit is in de afgelopen decennia flink uitgedijd. De georganiseerde misdaad is groter geworden en online dreigingen komen vaker voor. Daarom vindt de Europese Commissie het hoog tijd dat ook de politie- en juridische samenwerkingsverbanden Europol en Eurojust een been bij kunnen trekken.

“Dit is de eerste keer in 25 jaar tijd dat we de opdracht van Europol dusdanig veranderen”, aldus Eurocommissaris voor Binnenlandse Zaken en Migratie Magnus Brunner tijdens de presentatie van het voorstel. Zijn collega Henna Virkkunnen (Technologische Soevereiniteit, Veiligheid en Democratie) viel hem bij: “Het geopolitieke landschap verandert snel. Met deze hervormingen kunnen we onze burgers beschermen in een steeds complexere en snel veranderende veiligheidsomgeving.”

Cybercriminaliteit

Europol komt voort uit de in 1994 opgerichte ‘Europol Drugs Unit’ en heeft de taak om de samenwerking tussen landen te versterken om zo zware internationale misdaad te bestrijden. In totaal is Europol in zo’n veertig landen actief. 

In de toekomst wil de Commissie dat Europol een grotere rol gaat spelen in de informatie-uitwisseling tussen deze landen, bijvoorbeeld via een eigen cloud en datadienst. Daarnaast richt de Commissie een centraal punt voor technologie en innovatie op, zodat nationale opsporingsdiensten snel op de hoogte zijn van de laatste technische ontwikkelingen en hybride dreigingen. 

Waarom is dat nodig? “Als cybercriminaliteit een land zou zijn, dan had het de derde grootste economie van de wereld”, illustreerde Virkkunnen. “We moeten daar sterker tegen optreden en informatie onderling delen. Dat gaat nu niet snel genoeg.”

Kantoren

Om die nieuwe taken uit te voeren, wil de Commissie het budget van de organisatie verdubbelen naar zo’n drie miljard euro in de volgende meerjarenbegroting. Dat belooft extra banen in Den Haag, waar het hoofdkwartier van de dienst zich bevindt. “Het aantal banen zal geleidelijk toenemen”, stelde een hooggeplaatste EU-ambtenaar. “Er komen niet in één keer negenhonderd plekken bij.”

Toch zal niet het hele budget naar kantoren in Den Haag stromen. In iedere Europese lidstaat moet namelijk ook een ondersteuningskantoor van Europol worden opgericht, zodat de nationale diensten een fysiek aanspreekpunt hebben. Dat betekent dat er ook extra banen in bijvoorbeeld Vilnius, Rome of Dublin bij kunnen komen. 

Op afstand getuigen

De juridische samenwerkingsgroep Eurojust is aanzienlijk kleiner dan Europol, maar krijgt eveneens meer taken toebedeeld. Een daarvan is het sneller bemiddelen in internationale rechtszaken. Daarvoor moet Eurojust met meer niet-Europese landen samenwerken. Op dit moment heeft Eurojust al partnerschappen met zestien landen die geen onderdeel van de EU vormen, zoals Albanië, Liechtenstein en Noorwegen. Daar moeten er nog minstens tien extra bij komen. 

Daarnaast wil de Commissie dat het voor rechercheurs makkelijker wordt om over de grens bewijs te verzamelen. Ook moeten verdachten, slachtoffers en getuigen voortaan via videoverbinding kunnen deelnemen aan een rechtszaak, zodat zij een zitting vanuit een andere Europese lidstaat kunnen volgen.