De vakministers van alle Europese landen komen bij elkaar in de Raad van de Europese Unie om te onderhandelen over hun beleidsdomeinen. De Raad kent iedere zes maanden een nieuwe voorzitter die de gesprekken in goede banen leidt en tegelijkertijd een aantal onderwerpen met prioriteit op de agenda mag plaatsen. Op dit moment is Cyprus de gastheer van de Raad. Vanaf juli neemt Ierland het stokje over. 

Nederland is in de tweede helft van 2029 na dertien jaar weer aan de beurt als voorzitter. Bij de Rijksoverheid worden daarom de eerste voorbereidingen al getroffen. Wat kunnen we verwachten van het Nederlands voorzitterschap? Over die vraag werd woensdagavond van gedachten gewisseld in het Holland House in Brussel. 

Pragmatisch

Nederland vervulde de rol van gastheer eerder in1991, 1997, 2004 en 2016. Het is voornemens om de komende editie gastvrij, maar efficiënt en pragmatisch in te richten. De vergaderingen zullen daarom bijvoorbeeld op één centrale plek plaatsvinden. 

In ieder geval mogen de kosten van het evenement niet zo uit de klauwen lopen als in 2004. Hoewel dat halfjaar werd gekenmerkt door een zware agenda – de EU had net de grote uitbreiding achter de rug en er werd onderhandeld over de meerjarenbegroting – vonden de bestuurders het ook leuk om stad en land met hun collega’s af te reizen. Dat kostte uiteindelijk 97 miljoen euro. 

In 2016, toen migratie, veiligheid, innovatie en klimaat op de agenda stonden, was het bedrag al iets bescheidener: 62,8 miljoen euro. In 2029 wil Nederland laten zien dat het voorzitterschap ook zonder gigantische begroting kan plaatsvinden. Daarom zullen we het logo uit 2004 en 2016 hergebruiken. De 94 euro voor het aanpassen van het jaartal kon er bij het ministerie wel vanaf. Of er opnieuw een speciale stropdas komt, moet nog blijken. 

Inhoud

Het is lastig om voorspellingen te doen, maar waarschijnlijk zal 2029 geen piekjaar voor wetgevingsprocessen vormen. Dat jaar vinden er namelijk Europese Parlementsverkiezingen plaats en worden voorbereidingen getroffen voor de nieuwe samenstelling van de Europese Commissie. 

Een logistieke uitdaging wordt mogelijk de organisatie van de Europese Politieke Gemeenschap. Over drie jaar mag de voorzitter van de Europese Raad, in dit geval Nederland, deze internationale bijeenkomst organiseren. Hoewel die in principe weinig invloed zal hebben op de gesprekken in de Raad, is het voor Nederland de eerste keer dat het die taak op zich neemt.

Daarnaast is het nog niet duidelijk hoeveel stoelen er voor de ministers moeten worden gereserveerd. Op dit moment bestaat de Europese Unie uit 27 landen, maar Montenegro staat in de startblokken om aan te sluiten. Ook de gesprekken met onder meer Albanië en Noord-Macedonië zijn in volle gang. De EU-uitbreiding zal, evenals strategische autonomie en de zoektocht naar nieuwe handelspartners, in 2029 op de agenda blijven staan.

Onverwachte wendingen

Maar het afgelopen halfjaar heeft laten zien dat de toekomst zich moeilijk laat plannen. Cyprus had immers nooit voorzien dat de ministerbijeenkomsten online moesten plaatsvinden, omdat de drones het land om de oren vlogen. Hoe ga je als voorzitter met zulke onverwachte wendingen om?

Gelukkig heeft ons land nog voldoende tijd om daarover na te denken. Na Ierland reist de Raad nog af naar achtereenvolgens Litouwen, Griekenland, Italië, Letland en Luxemburg. Na Nederland pakken Slowakije en Malta de draad weer.

Volg alle voorbereidingen van het EU-voorzitterschap van Nederland op de voet met een abonnement op de Dagvangst. Daarin praat hoofdredacteur Bert van Slooten je elke dag bij met het laatste nieuws uit Europa dat belangrijk is voor Nederland.