De voorjaarsnota is binnen en Europa laat zich gelden. In het lijvige document van 282 pagina’s, waarin het kabinet uitlegt waarvoor het haar budget komend jaar gaat gebruiken, staat Europa liefst honderd en één keer genoemd. En dat is logisch, want er gaan grote bedragen tussen Brussel en Den Haag heen en weer (waar wij onder aan de streep flink van profiteren). Brusselse Nieuwe ging alle honderd en één EU-vermeldingen na en zette de belangrijkste op een rijtje.

Oekraïne en defensie

Een veelgehoorde boodschap van Nederlandse ministers en de premier zelf is dat het kabinet Oekraïne onverminderd blijft steunen. Het kabinet voegt daad bij het woord: voor 2026 maakt het kabinet 6,6 miljard euro vrij voor Oekraïne. 4 miljard euro gaat direct naar Kyiv, de rest wordt gebruikt voor de opvang van en zorg aan Oekraïense ontheemden in Nederland.

Vorig jaar reserveerde het kabinet een gelijk bedrag voor Oekraïne, al werd daar nog eens 2 miljard euro aan toegevoegd. Dat geld, dat voor latere jaren was begroot, werd alvast uitgegeven omdat de Oekraïense financiële nood hoog was. Ook dit jaar werd een kleine creatieve verschuiving gedaan, zei het minder substantieel: 437 miljoen euro, die eigenlijk pas in 2029 zou moeten worden uitgegeven, wordt dit jaar al beschikbaar gesteld aan Oekraïne.

Ook moet het kabinet meer geld reserveren voor defensie-uitgaven volgens de nieuwe Navo-norm. Dit jaar gaat er 25 miljard euro naar defensie – als we het geld voor Oekraïne en een incidentele afbetaling van militaire pensioenen niet meerekenen. Vanaf nu moet daar elk jaar een paar miljard bij: in 3031 wil het kabinet 38 miljard besteden aan defensie.

Coronaherstelfonds

Er komt natuurlijk ook geld binnen vanuit Brussel, bijvoorbeeld via zogeheten het coronaherstelfonds. Nederland maakte tot dusver aansprak op 5,4 miljard euro uit dit Europese fonds dat werd opgericht na de coronapandemie, waarvan Brussel al 3 miljard euro overmaakte.

Om de overige 2,5 miljard euro binnen te halen moet er nog wel wat gebeuren; landen krijgen alleen geld uit het fonds als zij bepaalde hervormingen doorvoeren. Het kabinet moet vóór september dit jaar daarom drie mijlpalen halen die gaan over huisvesting, arbeidsongeschiktheidsverzekeringen (BAZ) en de verduidelijking van arbeidsrelaties (VBAR) om ook die laatste 2,5 miljard te krijgen.

Mee- en tegenvallers

Dan is er een meevallertje uit de douanehoek: vanaf dit jaar voert de EU verwerkingskosten in voor pakketten met een waarde tot 150 euro die van buiten Europa komen, wat het kabinet bijna 600 miljoen euro per jaar gaat opleveren. Dit geld gaat linea recta terug naar de douanehoek om aan de nieuwe Europese douaneregels te voldoen.

Wel trokken de Klimaatministers een streep door de Nederlandse rekening: Zij besloten het tweede emissiehandelssysteem, dat in 2027 in zou gaan, met een jaar uit te stellen. Daarom komen ook de inkomsten vanuit dat systeem pas een jaar later binnen, en moet het kabinet volgend jaar 4,1 miljard euro missen. Al zijn dat zorgen voor 2027.

Ook de afdracht aan de EU groeit iets. Tot aan 2031 moet Nederland 707 miljoen euro meer afdragen dan oorspronkelijk gepland, omdat de Nederlandse economie harder groeit dan verwacht.

Onderaan de streep

Alle plusjes en minnetjes tegen elkaar weggestreept, is één zaak prioriteit: binnen de lijnen van de Europese begrotingsregels blijven. Die regels schrijven voor dat het tekort van jaarlijkse begroting (het overheidssaldo) niet groter mag zijn dan drie procent van het bruto binnenlands product (bbp) en dat de staatsschuld niet boven de zestig procent van het bbp mag komen.

Nederland scoort op beide een voldoende en is wat dat betreft een van de bravere jongetjes in de klas. Dit jaar is het overheidssaldo geraamd op -2,9 procent, net iets hoger dan vorig jaar (2,6 procent) maar nog binnen de Europese marges. Ook de staatschuld ligt met 46,6 procent van het bbp ruim onder de Europese lijn, al loopt hij wel gestaag op. In 2031 staat de overheidsschuld voorspeld op 50,1 procent, waarmee de Europese grenswaarde stukje bij beetje dichterbij komt.

Budgetplan

Daarom gaat het kabinet een nieuw budgetplan indienen in Brussel: het Fiscal Structural Plan (FSP). In dit plan staat met welke hervormingen het kabinet binnen de lijntjes gaat blijven. Die hervormingen zijn niet in beton gegoten maar geven wel richting. Het nieuwe plan moet dit voorjaar af zijn, liefst voor 1 mei, en gaat uit van een gematigde economische groei van 1,4 procent.

Blijf op de hoogte van alle ontwikkelingen rondom de voorjaarsnota. In de Nieuwsbrief Van economie tot euro zet Emma du Chatinier elke twee weken alle ontwikkelingen op een rij. Abonneer je nu en ontvang verdiepende verhalen, interviews en nieuws rechtstreeks in jouw mailbox.