Dat ze vriendelijke woorden over Canada zou zeggen, was wel duidelijk. Immers, de Canadese premier Mark Carney was als speciale gast aanwezig en zou ook zelf een toespraak houden.

Maar haar aanbod om te komen tot een geassocieerd lidmaatschap kwam voor iedereen als een verrassing. Ze had het er niet over gehad met de EU-ambassadeurs, die inzage hadden gekregen in haar toespraak. Aangezien een associatie nog niet bestaat, is de grote vraag: wat is het?

Kom maar door

Bij de Commissie hebben ze het over een alliantie voor de toekomst. Eigenlijk bouwen ze het handelsverdrag (CETA) uit tot een diepere relatie. Ze gaan samenwerken op het vlak van technologie, defensie, kunstmatige intelligentie en zeldzame metalen en spreken af het noordpoolgebied te beschermen.

Uit Duitsland klonk zelfs een wat bits geluid, omdat bondskanselier Friedrich Merz nog niet zo lang geleden een associatieovereenkomst met Oekraïne had voorgesteld. De andere lidstaten wezen dat plan echter vrij snel af. Wat we wel weten, is dat Canada nu al meedoet aan het defensieprogramma SAFE, waarmee de defensie-industrie leningen kan krijgen om de productie op te voeren.

Canada en de EU praten ook over een financiële bijdrage aan de tekorten die Oekraïne door de oorlog heeft. Het gaat om een lening van 90 miljard euro aan Oekraïne.

Carney had het tijdens zijn toespraak in het Europees Parlement vooral over hoe je de economie beschermt en versterkt. De situatie in de wereld omschreef hij als een hevige storm: “Eén boom zal omvallen bij een krachtige wind. Een heel bos niet.”

Is het een nieuwe handelsovereenkomst?

Europa heeft al een handelsovereenkomst met Canada (CETA), maar tien landen hebben het verdrag nog niet geratificeerd. Frankrijk, Italië, Griekenland, België, Bulgarije, Cyprus, Ierland, Polen, Slovenië en Hongarije moeten hun handtekening nog zetten, terwijl de overeenkomst al in 2017 is afgesloten.

Een nieuwe versie (een ‘CETA 2.0’) is dan ook niet aan de orde. Canada wil een politiek front vormen, zonder het zo te willen noemen. “Ik stel geen derde blok voor met als doel een rivaliserende grootmacht te worden”, zei hij. “Integendeel, we streven naar veerkracht. Zo kan niemand onze open markten controleren, onze soevereiniteit aantasten of onze vrijheden, democratie en rechtsstaat ondermijnen.”

Het is de vuist van de middelgrote landen, waar hij het eerder dit jaar in zijn speech in Davos ook over had. Dat is niet helemaal de gedachte van Von der Leyen. De Commissievoorzitter beschouwt de EU als een grote speler en geen middelgroot blok. Eind oktober is er een speciale top tussen de EU en Canada.

En deze anekdote uit Politico wil ik jullie niet onthouden; Het blad sprak een diplomaat en die werd een beetje moe van alle bijeenkomsten en topontmoetingen. “Nadat Oekraïne, Canada, Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk elkaar bij de NAVO hebben ontmoet, gaan ze naar de Europese Raad, drinken ze een kop koffie met de Coalitie van de Bereidwilligen, sluiten ze zich aan bij de UDCG [Oekraïense Defensiecontactgroep], komen ze weer bijeen in de Europese Politieke Gemeenschap en verzamelen ze zich uiteindelijk in de Europese Veiligheidsraad om daadkrachtig op te treden.”

Elke zondagochtend gratis de scherpe geopolitieke analyses van onze hoofdredacteur Bert van Slooten, hardnekkige geruchten en heel veel Europees nieuws van de redactie in je mailbox? Abonneer je gratis via deze link!