“Laf en ruggengraatloos”, zo bestempelt oud-Europarlementariër Sophie in ’t Veld (D66 en Volt) de reactie van Europese leiders op de Amerikaanse agressie in Venezuela. Maar In ’t Veld ziet een nog groter probleem schuilgaan achter het Europese gebrek aan afwijzing: “De Europese Unie is totaal afhankelijk van Amerika en dus dansen we naar de pijpen van Trump.” Volgens haar moet de EU zich verenigen om weerstand te bieden aan Amerika, maar zijn de Europese leiders te verdeeld en te gehecht aan de “illusie van nationale soevereiniteit” om een vuist te maken.
Na de Amerikaanse militaire operatie in Caracas en het ontvoeren van de Venezolaanse premier Nicolás Maduro klonk wereldwijd felle kritiek op het handelen van de VS. Trump had weliswaar een dictator afgezet, maar deed dit met een gewapende aanval op een lidstaat van de Verenigde Naties, waarmee hij artikel 2 van het VN-handvest schond. Landen uit de regio (Colombia, Brazilië, Mexico, Chili, Panama en Cuba) veroordeelden de aanvallen scherp en spraken van Amerikaans “staatsterrorisme”. Ook Rusland en China wezen de “gewapende agressie” fel af en drongen aan op onmiddellijke vrijlating van Maduro.
Waar was Europa?
De Duitse bondskanselier Friedrich Merz “nam de tijd om de situatie te evalueren”, de Franse president Emmanuel Macron drong aan op een vreedzame oplossing en de Italiaanse president Giorgia Meloni maakte zich vooral druk om de Italianen in Venezuela. Maar niemand veroordeelde Trump of zijn daad expliciet. Ook Dick Schoof niet, die op X enkel zegt de situatie “op de voet“ te volgen. In een gezamenlijke verklaring, getekend door alle EU-lidstaten behalve Hongarije, kwam EU-buitenlandchef Kaja Kallas niet verder dan een oproep om het internationaal recht te allen tijde te handhaven. Ook Commissievoorzitter Ursula von der Leyen hield zich op de vlakte.
“Totale afhankelijkheid”
Volgens oud-Europarlementariër Sophie in ‘t Veld is het gebrek aan veroordeling tekenend: “We hebben ons op vele manieren afhankelijk gemaakt van de VS. Militair, economisch, digitaal, communicatief”, dreunt ze de voorbeelden op. “En dus knielen we voor Donald Trump en kussen zijn ring”.
“Je zou kunnen denken dat de Europese appeasement van Amerika een tactiek is om tijd te winnen: Trump niet boos maken en in de tussentijd je onafhankelijkheid terugkrijgen. Maar dan moet je die tijd gebruiken voor Europese integratie en daar is de afgelopen tijd niets van terechtgekomen. Níéts.” In ’t Veld legt uit dat Europa had moeten beginnen met het integreren van nationale legers tot één Europese defensie en het wegnemen van barrières op de Europese interne markt om economisch wereldleider te worden. Ook had Europa moeten investeren in digitale capaciteit om te kunnen concurreren met X, Meta en Apple. “Maar er is nog niet eens een eerste stap gezet.”
Verdeeldheid
Het gebrek aan Europese afwijzing van Trumps aanval op Venezuela duidt volgens de oud-Europarlementariër op een onderliggend, fundamenteel probleem: verdeeldheid tussen de lidstaten. “Op dit moment hechten Europese regeringsleiders meer waarde aan de illusie van nationale soevereiniteit, een land waar zij ‘de baas’ van zijn met macht en zo, dan een krachtig Europa. Ze maken nog liever een deal met Trump dan met elkaar”, verwijst In ’t Veld naar de Amerikaanse handelstarieven op Europese goederen. “Nationale overheden zien de EU als rivaal en holden haar de afgelopen twintig jaar volledig uit. Alleen de façade staat nog.”
De Europese Unie is ernstig verzwakt, aldus In ’t Veld: “Omdat wij regeringsleiders als Victor Orbán (Hongarije) en Robert Fico (Slowakije) met een anti-EU agenda nog altijd vetorecht geven, spelen we Trump in de kaart.” Teken aan de wand is de eerdergenoemde gezamenlijk verklaring, waarin iedere vorm van veroordeling ontbreekt en alleen naar het internationaal recht wordt gewezen. “Die tekst zegt eigenlijk: over meer dan dit kunnen we het niet eens worden. En Trump is niet gek, die ziet ook dat onze leiders het niet over hun hart kunnen verkrijgen om over hun eigen schaduw heen te stappen en met één mond te spreken.”
Daardoor kan Trump zijn gang gaan, stapje voor stapje, terwijl Europa blijft toekijken, vreest In ’t Veld. “Stel dat de Amerikanen straks opeens in Groenland staan, denk jij dan dat Frankrijk en Duitsland militairen sturen om ze te verdrijven? Echt niet. Wij zullen buigen.”
