Het In- en Uitreissysteem (EES) moet bijhouden welke reizigers van buiten de Europese Unie de Schengenzone binnenkomen en verlaten. Het systeem maakt een digitale registratie van biometrische gegevens: een scan van het gezicht en vingerafdrukken.

Vanaf de herfst van 2025 werd het systeem geleidelijk uitgerold. Sinds 10 april 2026 is het volledig operationeel in de hele EU (behalve Cyprus en Ierland) en in IJsland, Liechtenstein, Noorwegen en Zwitserland. Het in- en uitreissysteem moet de grenscontroles in Europa veiliger maken, verklaart de Commissie. Het EES heeft sinds oktober 2025 al bijna 44.000 mensen de toegang geweigerd, volgens Eurocommissaris voor Migratie Magnus Brunner.

Ook Nederland noemt het systeem een “belangrijke stap” naar een veiliger grensproces. “Zo weten we beter wie ons land binnenkomt, via welke grenspost en de duur van het verblijf”, vertelt een woordvoerder van het ministerie van Justitie en Veiligheid. De passagiersgegevens worden minimaal drie en maximaal vijf jaar opgeslagen, dus wie één keer aan de beurt is geweest hoeft voorlopig niet weer in de rij te staan.

Althans, dat is de bedoeling.

Uren in de rij

Het systeem kent namelijk talloze technische gebreken. De registratie zou sneller moeten zijn dan een stempel in je paspoort en slechts 70 seconden moeten duren, maar de systemen haperen regelmatig. Het lek blijkt niet in één keer te dichten, want het gaat regelmatig om technische storing op verschillende plekken in het systeem.

Op drukke luchthavens staan mensen daarom vaak uren te wachten. Wie pech heeft staat bij een kleiner vliegveld uren buiten in de brandende zon. In Griekenland worden zelfs tenten geplaatst om wachtende passagiers te beschermen tegen de zon.

Op Schiphol is de nood nog niet zó hoog, maar men maakt zich grote zorgen over de drukte die gaat komen. Op de Nederlandse luchthaven staan weliswaar zelfbedieningspanelen die de wachttijden moeten verkorten, maar ook deze zogenoemde eGates kampen met storingen. Of het EES ook op Schiphol al zorgt voor langere rijen? “Dat kunnen we niet helemaal uitsluiten”, reageert de woordvoerder van het ministerie terughoudend.

Verzet

In februari stuurden de drie grootste Europese luchtvaartkoepels (ACI Europe, Airlines for Europe en IATA) een gezamenlijke brief aan Eurocommissaris Brunner. Zij waarschuwden dat wachttijden tijdens de zomerpiek kunnen oplopen tot vijf uur of meer en signaleerden een “complete kloof” tussen de perceptie van EU-instellingen dat het systeem goed werkt en de werkelijkheid die reizigers ervaren.

De lidstaten kregen daarom de mogelijkheid om de biometrische registratie, het vastleggen van foto’s en vingerafdrukken, tijdelijk achterwege te laten tot 6 september. Nederland wil nu dat die maatregel wordt verlengd.

Zo ook de luchtvaartmaatschappijen. Op 1 juli deden dezelfde luchtvaartkoepels via een open brief een oproep aan de Commissie om ook na de zomer een permanent uitzonderingsmechanisme in het leven te roepen. Deze week zou de Europese Commissie het verzoek hebben afgewezen, schrijft The New York Times, omdat de nadelen van het systeem niet zouden opwegen tegen de voordelen.

Een woordvoerder van de Europese Commissie kon dit echter niet bevestigen, en ook het ministerie van Justitie en Veiligheid zegt nog intensief overleg te voeren over de kwestie. Nederland stuurde samen met andere lidstaten ook een brief naar de Commissie met de vraag om de invoer van EES uit te stellen, maar daarop is nog geen reactie. En dus is het nog maar de vraag hoe lang de rijen zullen zijn bij Schiphol tijdens en na de zomer.

Worden de Nederlandse zorgen gehoord in Brussel? Volg het op de voet met een abonnement op de Nieuwsbrief Mobiliteit. Abonneer je nu.