Nieuwsbrief Brussels Peil | De rode lijnen

Waar moet een vrede aan voldoen? Stel dat de oorlog tussen Rusland en Oekraïne is afgelopen, wat dan? Waar moeten de grenzen lopen, wie moet wat betalen, komt er een tribunaal om oorlogsmisdaden te berechten, worden de sancties meteen opgeheven? En kunnen we in aanloop naar de vredesbesprekingen een bemiddelaar aanstellen? Onze hoofdredacteur Bert van Slooten schrijft over de bijeenkomst die minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen had met zijn collega’s op Cyprus in de nieuwsbrief Brussels Peil.

2 min. leestijd

De ministers hadden het over rode lijnen. “We hebben zeer diepgaande gesprekken gevoerd over welke concessies Europa van Moskou zou moeten eisen en wat onze rode lijnen zijn”, aldus de Europese chef Buitenland Kaja Kallas. Tot de rode lijnen die ze noemde, behoren een onvoorwaardelijk staakt-het-vuren in Oekraïne en een stopzetting door Rusland van alle sabotageacties, cyberaanvallen, verstoren van verkiezingen en schendingen van het EU-luchtruim.

Het inleveren van wapens door de Oekraïense strijdkrachten hoort er niet bij. Helemaal niet, omdat Kallas vreest dat de Russen gewoon doorgaan met een herbewapening wat een directe bedreiging vormt voor de Europese veiligheid.”

“Als er beperkingen komen voor het Oekraïense leger, moeten er ook beperkingen zijn voor het Russische leger. Er kan geen wettelijke erkenning zijn van bezet Oekraïens gebied en er moet verantwoording worden afgelegd voor de rechter,” aldus Kallas.

En een bemiddelaar?

Dat is op zich een goed idee, maar volgens de ministers is het niet handig om die persoon uit Europa te laten komen. “Wij kunnen geen mediator zijn, want we zijn niet neutraal”, aldus Kallas. Omdat Europa direct belang heeft bij eventuele vredesgesprekken, wil de EU wel aan tafel zitten.

Naar welke naam de mogelijke onderhandelaar zal luisteren is volgens Buitenlandminister Tom Berendsen van onderschikt belang. “Veel belangrijker is de inhoud van het gesprek en de opdracht die wij meegeven aan diegene die voor Europa zal spreken.” Eerder deze maand zei Berendsen nog dat Duitsland, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en de Europese Commissie overleggen wie de Europese onderhandelaar moet worden.

Nog meer eisen

Mocht het tot een vredesovereenkomst komen, dan moet Rusland de volledige soevereiniteit van Oekraïne accepteren en zal de EU door Rusland bezet gebied niet erkennen. Dat sluit niet uit dat Oekraïne inderdaad grondgebied zal moeten opgeven.

Een andere Europese eis is verantwoording. “De agressor moet betalen”, klinkt het al sinds de Russische inval in Oekraïne in februari 2022. Kallas wil daarom dat Rusland meewerkt aan onderzoeken van oorlogsmisdaden en dat het land herstelbetalingen doet voor de verwoestingen die het heeft aangebracht.

Als laatst willen de ministers dat de Russische troepen aan de grenzen van de Europese Unie worden verplaatst. Op dit moment zijn er Russische soldaten gestationeerd in Moldavië en Georgië. “Die moeten vertrekken”, aldus Kallas.